Kỹ xảo điện ảnh (VFX), Diễn hoạt 3D và Đồ hoạ Game: Những ngành sáng tạo đang mở ra tương lai mới cho Gen Z

Khi xem một bộ phim có cảnh cháy nổ hoành tráng, một nhân vật viễn tưởng sống động, một thước phim cổ trang với bối cảnh rộng lớn, hoặc khi chơi một tựa game có nhân vật chuyển động mượt mà như thật, nhiều bạn trẻ sẽ tự hỏi: “Ai đã tạo ra những hình ảnh đó? Họ học gì? Họ làm việc như thế nào? Và liệu mình có thể theo nghề này không?”.  

Đó cũng là những câu hỏi chính được đặt ra trong buổi tư vấn trực tuyến của Học viện MAAC trên báo Thanh Niên, với sự tham gia của ông Võ Huy Giáp – Giám đốc Đào tạo MAAC, ông Ngô Nhật Quang Minh – Quản lý tuyển dụng nhân tài toàn quốc tại Virtuos/Sparx*, và bạn Lưu Nguyễn Hoàng Huy – học viên ngành Kỹ xảo điện ảnh VFX tại MAAC. 

Trong tập đầu tiên của series, chúng ta sẽ cùng trả lời câu hỏi nền tảng nhất: VFX, Diễn hoạt 3D và Đồ hoạ Game thực chất là gì? Vì sao những ngành này ngày càng thu hút học sinh lớp 12, sinh viên và những bạn trẻ yêu phim, game, hoạt hình, hình ảnh số? 

VFX là gì? Không chỉ là “hiệu ứng đẹp mắt” trong phim 

MC hỏi: Khi nghe đến kỹ xảo điện ảnh, hoạt hình 3D và thiết kế game, nhiều người thường nghĩ ngay đến phim bom tấn, phim hoạt hình nổi tiếng hoặc các tựa game đình đám. Nhưng thực chất các ngành này là gì? Công việc cụ thể của người làm trong lĩnh vực này ra sao? 

Anh Võ Huy Giáp trả lời: Khi nghe đến VFX, 3D Animation và Game, nhiều người có thể nghĩ đây là ba chuyên ngành riêng biệt. Nhưng thực tế, mỗi ngành bên trong lại có rất nhiều công việc, nhiều vai trò và nhiều công đoạn khác nhau.

Với VFX – Visual Effects, hay kỹ xảo điện ảnh, có thể hiểu đơn giản là quá trình làm cho hình ảnh cuối cùng của phim, TVC, MV hoặc các sản phẩm hình ảnh đạt được đúng ý đồ sáng tạo của đạo diễn và ê-kíp sản xuất. Có những cảnh quay khi thực hiện ngoài đời thật chưa thể hiện được hết điều đạo diễn muốn kể. VFX sẽ tham gia để mở rộng bối cảnh, thay đổi không gian, thêm nhân vật, thêm vật thể, thêm hiệu ứng hoặc xử lý lại khung hình để tạo ra kết quả cuối cùng thuyết phục hơn.

Ví dụ, trong một bộ phim cổ trang, phim trường thật có thể bị giới hạn về diện tích. Nhưng câu chuyện lại cần một thành phố rộng lớn, một cung điện nguy nga hoặc một chiến trường hoành tráng. Khi đó, ê-kíp có thể quay diễn viên trong một phần bối cảnh thật, hoặc quay trên phông xanh, rồi đội ngũ kỹ xảo sẽ phục dựng, mở rộng và hoàn thiện phần không gian còn thiếu bằng máy tính.

Người xem sau cùng sẽ thấy nhân vật như đang thật sự đứng giữa một thế giới rộng lớn. Nhưng thực tế, rất nhiều phần trong hình ảnh đó được tạo ra, bổ sung hoặc xử lý bằng kỹ xảo.

Một ví dụ khác là các cảnh cháy nổ, khói lửa, đổ vỡ, va chạm hoặc những cảnh nguy hiểm với diễn viên. Trước đây, nhiều cảnh như vậy được thực hiện trực tiếp trên phim trường, gọi là special effects. Nhưng các cảnh cháy nổ thật luôn có rủi ro. Khi công nghệ máy tính phát triển, nhiều hiệu ứng có thể được giả lập bằng phần mềm, sau đó ghép vào cảnh quay thật để vừa tạo cảm giác mạnh cho người xem, vừa bảo đảm an toàn cho diễn viên và đoàn phim.

Nói ngắn gọn, VFX không chỉ là “làm cho phim đẹp hơn”. VFX là một phần của ngôn ngữ kể chuyện bằng hình ảnh. Nó giúp đạo diễn đưa lên màn ảnh những gì ngoài đời thật khó quay, không thể quay, quá nguy hiểm hoặc quá tốn kém để thực hiện trực tiếp.

Diễn hoạt 3D là gì? Không chỉ dành cho phim hoạt hình

Khi nhắc đến 3D Animation, nhiều bạn sẽ nghĩ ngay đến các bộ phim hoạt hình của Pixar, DreamWorks, Disney hoặc những nhân vật 3D biết đi, biết chạy, biết cười, biết khóc. Cách hiểu đó đúng, nhưng chưa đủ.

Diễn hoạt 3D (3D Animation) là quá trình tạo ra nhân vật, vật thể, bối cảnh và chuyển động trong không gian ba chiều bằng phần mềm chuyên dụng. Người làm 3D Animation không chỉ tạo hình nhân vật, mà còn làm cho nhân vật có trọng lượng, nhịp điệu, cảm xúc, hành động và tính cách.

Một nhân vật 3D nếu chỉ đứng yên thì giống như một mô hình được nặn xong. Nhưng khi nhân vật biết quay đầu, chớp mắt, bước đi, ngập ngừng, vui mừng, sợ hãi hoặc tức giận, lúc đó hoạt hình 3D đã làm cho nhân vật có đời sống.

Tuy nhiên, ứng dụng của 3D Animation không chỉ nằm trong phim hoạt hình. Theo chia sẻ của ông Võ Huy Giáp, 3D Animation còn xuất hiện trong phim điện ảnh, MV, quảng cáo, nội dung giáo dục, y khoa và rất nhiều hình thức truyền thông thị giác khác.

Ví dụ, trong y khoa, hình ảnh 3D có thể giúp mô phỏng cơ quan nội tạng, hoạt động của cơ thể người, chuyển động của tế bào hoặc các quy trình phức tạp mà camera thật không thể ghi lại. Trong giáo dục, 3D Animation giúp người học nhìn thấy những điều vốn khó tưởng tượng bằng chữ hoặc hình ảnh phẳng.

Vì vậy, Diễn hoạt 3D không chỉ là ngành làm phim hoạt hình. Đây là một năng lực thị giác có thể ứng dụng trong nhiều lĩnh vực: giải trí, quảng cáo, giáo dục, y tế, truyền thông thương hiệu, game, mô phỏng và cả thực tế ảo.

Thiết kế đồ hoạ Game là gì? Không chỉ là chơi game giỏi

Khi nói đến game, nhiều phụ huynh thường có tâm lý dè chừng vì nghĩ game chỉ là giải trí hoặc dễ làm học sinh sao nhãng việc học. Nhưng dưới góc nhìn nghề nghiệp, game là một ngành công nghiệp sáng tạo rất lớn, kết hợp giữa mỹ thuật, công nghệ, kể chuyện, trải nghiệm người dùng, âm thanh, chuyển động và lập trình.

Người học Thiết kế Game không chỉ học để chơi game. Các bạn học cách hiểu game vận hành như thế nào, vì sao một tựa game hấp dẫn, vì sao nhân vật tạo được cảm xúc, vì sao một màn chơi khiến người chơi muốn tiếp tục, vì sao một hiệu ứng kỹ năng làm người chơi thấy mãn nhãn.

Trong chương trình, anh Võ Huy Giáp nhắc đến thuật ngữ game AAA. Đây là cách gọi các tựa game được đầu tư lớn về hình ảnh, công nghệ, trải nghiệm và quy mô sản xuất. Nhiều game hiện nay có chất lượng hình ảnh đẹp không thua phim điện ảnh. Điều đó khiến kỹ năng 3D, animation, VFX, tạo hình nhân vật, dựng bối cảnh và thiết kế hiệu ứng ngày càng quan trọng trong ngành game.

Một nhân vật trong game cần được thiết kế ngoại hình, trang phục, vũ khí, chuyển động, biểu cảm và hiệu ứng kỹ năng. Một thế giới game cần bối cảnh, ánh sáng, vật thể, kiến trúc, đạo cụ và cảm giác không gian. Một cảnh chiến đấu cần hiệu ứng va chạm, lửa, khói, năng lượng, tốc độ và nhịp hành động.

Vì vậy, Thiết kế Game không chỉ là ngành dành cho người thích chơi game. Đây là ngành dành cho người muốn tạo ra thế giới game, nhân vật game và trải nghiệm thị giác mà hàng triệu người có thể tương tác. 

Việt Nam đã tham gia vào ngành công nghiệp toàn cầu từ khá sớm

MC hỏi: Ngành kỹ xảo điện ảnh, hoạt hình 3D và thiết kế game từng được xem là lĩnh vực khá mới tại Việt Nam. Dưới góc nhìn tuyển dụng, Việt Nam đang đứng ở đâu trong các dự án quốc tế?

Anh Ngô Nhật Quang Minh trả lời: Thực ra, ngành này không hoàn toàn mới ở Việt Nam. Nếu các bạn học thiết kế hoặc kiến trúc từ những năm 2000, có thể đã nghe đến Sparx*. Đây là một trong những studio đi đầu tại Việt Nam trong lĩnh vực animation và game. Ở giai đoạn đầu, nhiều studio tại Việt Nam không xuất hiện nhiều trên truyền thông đại chúng vì họ làm theo mô hình phối hợp sản xuất hoặc outsourcing cho khách hàng nước ngoài. Nói cách khác, họ tham gia vào các dự án quốc tế nhưng thường không quảng bá quá nhiều về vai trò của mình. Khách hàng quốc tế chỉ cần một điều: sản phẩm phải đạt chất lượng tốt nhất theo tiêu chuẩn họ mong muốn. 

Điều đáng chú ý là ngay từ những giai đoạn trước, nhân lực Việt Nam đã có thể tham gia những dự án yêu cầu chất lượng của các thị trường lớn như Hollywood, châu Âu hoặc Bắc Mỹ. Tuy vậy, khó khăn lớn nhất trong nhiều năm không phải là Việt Nam không có năng lực, mà là làm sao để giới thiệu ngành này đến người học. 

Trước đây, khi một bạn trẻ có năng khiếu vẽ, thích hình ảnh, thích nhân vật hoặc thích phim hoạt hình, các lựa chọn nghề nghiệp thường chỉ xoay quanh mỹ thuật, kiến trúc, thiết kế đồ họa hoặc các ngành học quen thuộc hơn. Không nhiều bạn biết rằng game, phim hoạt hình, kỹ xảo điện ảnh có thể là một con đường nghề nghiệp dài hạn.

Trong vài năm gần đây, tình hình đã thay đổi. Thị trường đào tạo bắt đầu nhộn nhịp hơn. Nhiều chương trình học về game, hoạt hình, kỹ xảo, mỹ thuật số được mở ra. Nhiều bạn trẻ biết đến ngành sớm hơn, thích ngành một cách rõ ràng hơn và chủ động tìm lộ trình học bài bản hơn.

Từ góc nhìn tuyển dụng, đây là tín hiệu tích cực. Khi thị trường nhân lực Việt Nam đủ mạnh, nhiều dự án hơn sẽ tìm đến talent Việt Nam. 

Người Việt đã góp mặt trong nhiều dự án phim, game quốc tế

Một điểm rất đáng chú ý trong chương trình là phần anh Võ Huy Giáp chia sẻ về dấu ấn của người Việt trong các dự án quốc tế. Anh Giáp từng làm việc tại Sparx* trong gần 3 năm. Tại đó, nhiều đồng nghiệp, anh chị và các bạn trẻ người Việt đã tham gia vào các dự án nước ngoài. Anh nhắc đến một số dự án tiêu biểu như Age of Empires II: Definitive Edition của Microsoft, các dự án liên quan đến Game of Thrones, Lego Star Wars, Ninja Turtles, Marvel/Avengers, Moana 2 tại Disney Vancouver và Sonic the Hedgehog.

Điều này cho thấy người Việt không chỉ đứng ngoài quan sát ngành công nghiệp quốc tế. Nhiều artist, animator, technical artist, game artist, VFX artist người Việt đã và đang tham gia vào nhiều mắt xích của chuỗi sản xuất toàn cầu.

Đối với học sinh lớp 12, đây là một thông tin quan trọng. Nếu trước đây các bạn nghĩ rằng làm phim quốc tế, làm game quốc tế hay tham gia vào các dự án lớn là điều quá xa vời, thì thực tế đã có nhiều người Việt đi trước. Con đường không dễ, nhưng không phải không thể.

Vì sao những ngành này hấp dẫn Gen Z?

Có ba lý do khiến VFX, 3D Animation và Game ngày càng hấp dẫn với thế hệ trẻ.

• Thứ nhất, đây là những ngành nằm giữa nghệ thuật và công nghệ. Một bạn trẻ yêu vẽ, yêu phim, yêu game, yêu hình ảnh đẹp nhưng cũng thích phần mềm, kỹ thuật, máy tính và công nghệ có thể tìm thấy một không gian rất phù hợp để phát triển.
• Thứ hai, đây là những ngành có sản phẩm rõ ràng. Người học không chỉ học lý thuyết, mà có thể tạo ra shot phim, nhân vật 3D, bối cảnh game, hiệu ứng kỹ xảo, phim ngắn, TVC hoặc sản phẩm tương tác. Những sản phẩm này có thể đưa vào portfolio để chứng minh năng lực.
• Thứ ba, đây là những ngành có tính quốc tế. Phần mềm, quy trình, tiêu chuẩn sản xuất và ngôn ngữ nghề nghiệp của ngành khá toàn cầu. Một bạn học tại Việt Nam vẫn có thể học cùng hệ công cụ, cùng tư duy pipeline và cùng cách làm việc mà các studio quốc tế sử dụng.

Với Gen Z, thế hệ lớn lên cùng YouTube, TikTok, game, phim streaming, anime, cinematic trailer, MV và nội dung số, việc chuyển từ “người xem” sang “người làm ra sản phẩm” là một bước rất tự nhiên nếu các bạn được định hướng đúng.

Kết luận: Từ sở thích giải trí đến một con đường nghề nghiệp nghiêm túc

VFX, Hoạt hình 3D và Game không chỉ là những thứ xuất hiện trên màn ảnh hay trong điện thoại. Đó là những ngành nghề có thật, có quy trình sản xuất, có tiêu chuẩn tuyển dụng, có cơ hội việc làm và có không gian phát triển cho người trẻ yêu hình ảnh, công nghệ và sáng tạo.

Tất nhiên, thích phim hay thích game chưa đủ để trở thành người làm nghề. Nhưng đó có thể là điểm bắt đầu. Từ sự yêu thích, người học cần đi tiếp bằng lộ trình bài bản, kỹ năng nền tảng, khả năng tự học, thực hành liên tục và một portfolio đủ tốt.

Ở tập tiếp theo, chúng ta sẽ đi vào câu hỏi mà rất nhiều học sinh và phụ huynh quan tâm: Muốn học VFX, 3D Animation và Game có cần năng khiếu không? Không giỏi vẽ, không mạnh khối A hay D, liệu có theo học được không?

Nếu bạn đang học lớp 12 và yêu thích phim ảnh, hoạt hình, game hoặc sản xuất video, hãy bắt đầu bằng việc tìm hiểu mình thật sự thích khâu nào trong quá trình tạo ra hình ảnh. MAAC có thể giúp bạn nhìn rõ hơn lộ trình học và nghề nghiệp phù hợp với năng lực của mình.

Đọc thêm:

Tập 2: Muốn học VFX, 3D Animation và Game: Cần đam mê, năng khiếu hay khả năng tự học?

Tập 3: Lộ trình 2 năm tại MAAC: Học gì để làm được phim kỹ xảo, hoạt hình 3D và game?

Tập 4: Học VFX, 3D Animation và Game có dễ xin việc không? Lương bao nhiêu và AI có thay thế con người?

Về Học viện MAAC