Quyết sách quốc gia cho Công nghiệp Văn hoá
Trong vài năm gần đây, một loạt văn bản quan trọng ở cấp quốc gia đã cho thấy một tín hiệu rất rõ ràng: Việt Nam đang đặt văn hóa, công nghiệp sáng tạo và nội dung số vào vị trí ưu tiên trong chiến lược phát triển dài hạn.
Điều này không chỉ được nói trong các định hướng chung, mà đã được thể hiện bằng những văn bản cụ thể. Kết luận số 156-KL/TW của Bộ Chính trị (năm 2025) tiếp tục khẳng định vai trò của văn hóa trong phát triển đất nước và nhấn mạnh yêu cầu phấn đấu tăng tỷ trọng chi ngân sách cho văn hóa, tiến tới không thấp hơn khoảng 2% tổng chi ngân sách nhà nước (tương đương 2 tỷ USD). Tiếp đó, Nghị quyết số 80-NQ/TW (ban hành đầu năm 2026) đặt ra những mục tiêu rõ ràng hơn về phát triển văn hóa Việt Nam trong giai đoạn mới, trong đó nhấn mạnh việc bố trí nguồn lực tài chính đủ mạnh, tăng đầu tư cho các lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, điện ảnh, sáng tạo và nội dung số, đồng thời yêu cầu xây dựng hệ sinh thái công nghiệp văn hóa có năng lực cạnh tranh.
Để triển khai các chủ trương này vào thực tế, Quyết định số 1669/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ đã giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành và địa phương trong việc xây dựng chương trình, dự án, cơ chế đầu tư và huy động nguồn lực cho phát triển văn hóa. Song song với đó, Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2045 (Quyết định số 1755/QĐ-TTg) tiếp tục xác định những lĩnh vực trọng tâm như điện ảnh, mỹ thuật, thiết kế, quảng cáo, trò chơi điện tử, nghệ thuật biểu diễn và nội dung số là những ngành có tiềm năng tăng trưởng và tạo giá trị kinh tế lớn trong tương lai.
Khi nhìn tổng thể các văn bản này, có thể thấy một điểm chung rất rõ: quyết tâm chính trị của cả một quốc gia trong việc phát triển văn hóa như một ngành kinh tế sáng tạo, chứ không chỉ là hoạt động mang tính phong trào hay bảo tồn đơn thuần. Và khi một lĩnh vực được ưu tiên trong chiến lược quốc gia, điều tất yếu sẽ xảy ra là số lượng dự án tăng lên, doanh nghiệp tham gia nhiều hơn và nhu cầu nhân lực được đào tạo bài bản sẽ tăng mạnh.
Điều đó có nghĩa là, đối với học sinh lớp 12 đang đứng trước lựa chọn nghề nghiệp, sinh viên đang tìm hướng đi phù hợp hơn, hay những người đi làm muốn chuyển ngành hoặc nâng cao năng lực, các nghề thuộc lĩnh vực sáng tạo như VFX, Animation, Game Art, thiết kế và sản xuất nội dung số đang bước vào một giai đoạn cơ hội rất lớn. Và đây chính là bối cảnh mà việc đào tạo nguồn nhân lực sáng tạo trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
Dưới đây là các mục tiêu đến năm 2030 và tầm nhìn 2045 về tỷ trọng đóng góp GDP và nhân lực trong lĩnh vực công nghiệp văn hoá mà các văn bản cấp quốc gia nêu rõ:
1) Mục tiêu đến năm 2030
- Đóng góp vào GDP: phấn đấu đóng góp 7% GDP.
- Nhân lực/lao động trong công nghiệp văn hoá: Lực lượng lao động trong các ngành công nghiệp văn hoá tăng bình quân 10%/năm, và chiếm khoảng 6% tổng lực lượng lao động của nền kinh tế.
2) Tầm nhìn đến năm 2045
- Đóng góp vào GDP: phấn đấu đóng góp 9% GDP.
- Nhân lực/ lao động trong công nghiệp văn hoá: Lao động chiếm khoảng 8% tổng lực lượng lao động của nền kinh tế.
Cơ hội cho người trẻ trong ngành Công nghiệp Văn hoá
Trong bối cảnh các chủ trương lớn của Nhà nước đang từng bước nâng cao vai trò của văn hóa và công nghiệp sáng tạo, một sự thay đổi âm thầm nhưng rất quan trọng đang diễn ra trong xã hội: những nghề gắn với hình ảnh, nội dung và công nghệ sáng tạo đang dần trở thành những nghề nghiệp thực sự của nền kinh tế.
Chỉ vài năm trước, những lĩnh vực như kỹ xảo điện ảnh, hoạt hình, thiết kế game hay sản xuất nội dung số vẫn còn khá xa lạ với nhiều gia đình. Không ít người từng xem đây là những công việc mang tính “đam mê cá nhân” hoặc chỉ dành cho một số ít người có năng khiếu đặc biệt. Tuy nhiên, khi khái niệm công nghiệp văn hóa được nhắc đến ngày càng nhiều, cách nhìn ấy đang thay đổi rất nhanh.
Công nghiệp văn hóa không chỉ là nghệ thuật theo nghĩa truyền thống, mà là toàn bộ hệ sinh thái sản xuất nội dung sáng tạo – từ điện ảnh, hoạt hình, truyền thông hình ảnh, thiết kế, game cho đến các sản phẩm số và trải nghiệm tương tác. Khi lĩnh vực này được xem là một phần của nền kinh tế, điều đó có nghĩa là nó cần nhân lực, cần kỹ năng, cần đào tạo, và cần những người trẻ sẵn sàng bước vào nghề.
Một trong những tín hiệu quan trọng nhất cho thấy sự thay đổi này chính là chủ trương tăng đầu tư cho văn hóa. Khi ngân sách dành cho lĩnh vực này được mở rộng, tác động của nó không chỉ dừng lại ở việc bảo tồn di sản hay tổ chức các hoạt động văn hóa cộng đồng. Điều sâu xa hơn là toàn bộ hệ sinh thái sản xuất nội dung, hình ảnh và sáng tạo sẽ được kích hoạt mạnh mẽ hơn.
Khi có nhiều dự án hơn, sẽ cần nhiều người làm hơn. Và khi cần nhiều người làm hơn, đào tạo trở thành yếu tố then chốt. Đó cũng chính là câu chuyện mà Học viện Kỹ xảo Điện ảnh & Hoạt hình MAAC muốn chia sẻ: những thay đổi ở cấp quốc gia đang dần mở ra những cơ hội nghề nghiệp rất cụ thể cho thế hệ trẻ và cả những người đang muốn chuyển hướng sự nghiệp.
Khi văn hóa trở thành một ngành kinh tế
Trong một thời gian dài, văn hóa thường được hiểu theo nghĩa khá hẹp. Khi nhắc đến văn hóa, người ta nghĩ đến bảo tàng, nhà hát, lễ hội, sách hoặc tranh. Những lĩnh vực này rất quan trọng, nhưng chúng chỉ là một phần của bức tranh lớn hơn.
Ngày nay, cách hiểu về văn hóa đã thay đổi. Văn hóa còn bao gồm:
- Điện ảnh và truyền hình
- Hoạt hình và kỹ xảo hình ảnh
- Game và nội dung tương tác
- Thiết kế đồ họa và truyền thông hình ảnh
- Triển lãm số và bảo tàng số
- Nội dung trên các nền tảng trực tuyến
Những lĩnh vực này không chỉ mang lại giá trị tinh thần mà còn tạo ra doanh thu, việc làm và ảnh hưởng quốc tế. Thực tế này đã được chứng minh rất rõ ở nhiều quốc gia. Hàn Quốc xây dựng sức mạnh văn hóa từ điện ảnh và âm nhạc, Nhật Bản phát triển mạnh mẽ với anime và game, còn Hoa Kỳ có ngành công nghiệp giải trí trở thành một trong những lĩnh vực kinh tế lớn nhất.
Việt Nam đang bước vào giai đoạn tương tự, dù vẫn còn ở bước đầu. Điều quan trọng là hướng đi đã được xác lập và nhu cầu đang dần hình thành.
Điều gì xảy ra khi đầu tư cho văn hóa tăng?
Khi nguồn lực dành cho văn hóa được tăng cường, một chuỗi thay đổi thường diễn ra.
Trước hết, số lượng dự án nội dung tăng lên. Phim ảnh, chương trình truyền hình, triển lãm, sự kiện, chương trình nghệ thuật và các sản phẩm truyền thông số đều cần được sản xuất. Mỗi dự án như vậy đều cần một đội ngũ kỹ thuật và sáng tạo phía sau.
Thứ hai, nhu cầu nhân lực kỹ thuật tăng mạnh. Không chỉ đạo diễn hay nghệ sĩ biểu diễn, mà còn cần những vị trí như 3D Artist, VFX Artist, Motion Designer, Editor, Game Artist hay Concept Artist. Đây là những nghề còn khá mới trong hệ thống đào tạo truyền thống, nhưng lại là những vị trí không thể thiếu trong sản xuất hiện đại.
Thứ ba, các doanh nghiệp sáng tạo phát triển. Khi thị trường mở rộng, studio, công ty sản xuất nội dung, agency và game studio có xu hướng mở rộng quy mô và tuyển dụng thêm nhân sự.
Thứ tư, xu hướng số hóa văn hóa trở nên rõ rệt. Di sản, bảo tàng, triển lãm và truyền thông ngày càng sử dụng công nghệ 3D, animation, thực tế ảo và các hình thức trải nghiệm tương tác.
Và cuối cùng, những nghề nghiệp hoàn toàn mới xuất hiện. Nhiều công việc cách đây mười năm gần như chưa tồn tại, nhưng ngày nay đã trở thành lựa chọn nghề nghiệp chính của nhiều người trẻ.
Nghề sáng tạo không còn là lựa chọn mơ hồ
Nhiều phụ huynh vẫn còn băn khoăn khi con muốn theo học thiết kế, làm phim hay game. Những câu hỏi thường gặp là: công việc này làm gì mỗi ngày, cơ hội việc làm ra sao, và học xong có xin được việc không. Đó là những băn khoăn hoàn toàn hợp lý.
Điểm khác biệt của thời điểm hiện tại là ngành sáng tạo đã có pipeline nghề nghiệp rõ ràng hơn rất nhiều. Một người học VFX có thể làm việc trong phim điện ảnh, quảng cáo, MV ca nhạc, nội dung mạng xã hội hoặc sản xuất nội dung cho doanh nghiệp. Người học Animation có thể tham gia sản xuất phim hoạt hình, game, video marketing hoặc nội dung giáo dục.
Người học Game Art có thể thiết kế nhân vật, bối cảnh, vật thể hoặc giao diện trong game.
Đây không còn là những khái niệm xa vời, mà là những công việc đang tồn tại và được tuyển dụng thực tế.
Vì sao nhiều người đi làm cũng đang học lại?
Không chỉ học sinh lớp 12, ngày càng nhiều người đi làm quyết định học một nghề mới. Lý do thường không phải vì họ không thành công, mà vì họ nhận ra công việc hiện tại ít cơ hội phát triển, thu nhập bị giới hạn hoặc công việc quá lặp lại. Trong khi đó, ngành sáng tạo mang lại những cơ hội khác:
- Có thể làm freelance
- Có thể làm việc từ xa
- Có thể tham gia dự án quốc tế
- Portfolio quan trọng hơn bằng cấp
Đây là một thay đổi rất lớn trong cách thị trường lao động vận hành.
Một hiểu lầm phổ biến về việc học sáng tạo
Rất nhiều người nghĩ rằng học thiết kế hay VFX chỉ là học phần mềm. Nhưng thực tế, phần mềm chỉ là công cụ. Điều quan trọng nhất là:
- Tư duy hình ảnh
- Khả năng kể chuyện
- Hiểu quy trình sản xuất
- Làm việc theo dự án
Giống như người đầu bếp không thành công vì biết dùng dao, mà vì biết nấu ăn, người làm sáng tạo không thành công chỉ vì biết dùng phần mềm, mà vì biết tạo ra sản phẩm có giá trị.
MAAC đào tạo điều gì khác biệt?
Học viện MAAC xây dựng chương trình đào tạo theo mô hình studio pipeline. Điều này có nghĩa là học viên học theo quy trình sản xuất thực tế, làm project giống môi trường làm việc và hiểu vai trò của từng vị trí trong một dự án.
Thay vì học từng môn rời rạc, học viên hiểu cách một bộ phim, một trò chơi hoặc một sản phẩm truyền thông được tạo ra từ đầu đến cuối.
Điều quan trọng nhất trong ngành sáng tạo: Portfolio
Trong ngành sáng tạo, nhà tuyển dụng không hỏi bạn học bao lâu, mà hỏi bạn đã làm được gì. Portfolio là yếu tố quyết định. Vì vậy, quá trình học luôn gắn với việc làm project và xây dựng sản phẩm thực tế.
Cơ hội việc làm có thật không?
Việt Nam đang trở thành điểm đến của nhiều studio quốc tế, nhu cầu sản xuất nội dung tăng nhanh và doanh nghiệp cần video, hình ảnh nhiều hơn bao giờ hết. Không có ngành nào đảm bảo thành công tuyệt đối, nhưng ngành sáng tạo là một trong những ngành có nhu cầu thực và đang tăng trưởng.
Ai phù hợp với con đường này?
Học sinh lớp 12 yêu thích hình ảnh, sinh viên muốn chuyển hướng hoặc người đi làm muốn thay đổi đều có thể cân nhắc. Điều quan trọng nhất không phải là vẽ đẹp từ đầu, mà là kiên nhẫn, ham học và sẵn sàng làm project.
Bắt đầu từ một bước nhỏ
Bạn không cần quyết định ngay hôm nay. Bạn có thể bắt đầu bằng việc tìm hiểu ngành, xem portfolio, tham gia workshop hoặc gặp gỡ những người đang làm nghề. Đôi khi chỉ một buổi trải nghiệm cũng đủ để bạn nhìn thấy một hướng đi mới.
Lời kết
Thế giới đang thay đổi rất nhanh. Những công việc gắn với hình ảnh, nội dung và công nghệ sáng tạo đang trở thành một phần quan trọng của nền kinh tế. Và những người có kỹ năng trong lĩnh vực này sẽ có nhiều cơ hội hơn bao giờ hết.
Nếu bạn muốn hiểu rõ hơn về con đường này, Học viện MAAC luôn sẵn sàng đồng hành và chia sẻ cùng bạn.
Nguồn tham khảo
Toàn văn Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bọ Chính trị về Phát triển Văn hoá Việt Nam
Bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho văn hoá
