Từ những buổi họp tiền kỳ đến một ngày quay bắt đầu lúc 3 giờ sáng, workshop “VFX Supervisor On Set” tại MAAC đã mở ra bức tranh chân thực về người đứng giữa ý đồ sáng tạo, điều kiện phim trường và bài toán hậu kỳ. Qua chia sẻ của anh Nguyễn Hữu Tín và anh Nguyễn Trương Kiên, người tham dự hiểu rằng VFX xuất sắc không bắt đầu khi footage được đưa vào máy tính, nó bắt đầu từ những quyết định đúng trên trường quay.
Một buổi workshop đi từ “hào nhoáng” đến thực tế làm nghề
Tối 31/07/2026, hơn 50 bạn trẻ yêu thích và đang theo đuổi VFX có mặt tại Học viện MAAC để gặp gỡ hai người làm nghề giàu kinh nghiệm: anh Nguyễn Hữu Tín, Founder & CEO Step One Studio, và anh Nguyễn Trương Kiên, Founder & CEO Zodiac II Media. Thay vì chỉ nói về những khung hình hoàn thiện, hai diễn giả đưa khán giả trở lại nơi mọi rủi ro bắt đầu: phim trường.
Những dự án được nhắc đến từ phim điện ảnh như “Thám Tử Kiên 2”, “Mật Mã Đông Dương” đến TVC, MV và chương trình nhiều unit quay cho thấy VFX không vận hành theo một công thức duy nhất. Có ngày ê-kíp phải xuyên rừng, xuống suối; có ngày chờ từ sáng đến đêm trên một chiếc bè; cũng có ngày phải theo kịp 90 shot trong vài giờ. Bối cảnh khác nhau, nhưng yêu cầu không đổi: mọi thông tin cần cho hậu kỳ phải được ghi nhận chính xác ngay khi máy quay đang chạy.
Định nghĩa lại VFX Supervisor: có mặt trên set chưa đủ để trở thành “Supervisor”
Một trong những điểm quan trọng nhất của phần chia sẻ là sự phân biệt giữa VFX Supervisor và nhân sự VFX On Set. Người đi set có thể phụ trách ghi chú, chụp bảng màu, đặt hoặc kiểm tra tracking marker, scan bối cảnh, thu thập thông số camera và bàn giao dữ liệu. Nhưng VFX Supervisor chịu trách nhiệm ở tầng cao hơn: cùng đạo diễn và nhà sản xuất xác định cảnh nào cần VFX, chọn cách quay, cân đối chất lượng với ngân sách, tiến độ, đồng thời thiết kế lộ trình để đội hậu kỳ hoàn thành shot.
Hiểu ngắn gọn: “On Set” mô tả nơi VFX Supervisor đang làm việc trong một giai đoạn của dự án; nó không tự động biến mọi nhân sự VFX có mặt trên trường quay thành người giám sát toàn bộ VFX.
Theo anh Tín, phần việc thể hiện rõ nhất năng lực của Supervisor thường diễn ra trong phòng họp. Công việc bắt đầu từ những buổi tiền kỳ: trao đổi với action team về dây, rig và độ an toàn; phối hợp với thiết kế, hóa trang đặc biệt; phân định phần nào nên làm practical, phần nào cần CG; rồi thống nhất cách quay. Khi ra set, mục tiêu không phải phát minh lại giải pháp mà là bảo đảm kế hoạch đã chốt được thực hiện đúng và xử lý những thay đổi không thể dự báo.
VFX cần một “ghế” trong tiền kỳ
Câu chuyện nghề của anh Kiên cho thấy VFX từng bị xem như một bộ phận chỉ xuất hiện sau khi đoàn phim đóng máy. Khoảng năm 2015, anh từng lên set trong tình trạng gần như vô hình: không ai biết rõ vai trò, yêu cầu đặt tracking marker không được hỗ trợ, còn người làm kỹ xảo bị gọi chung là “bọn VFX”. Trải nghiệm ấy trở thành bước ngoặt khiến anh nhận ra rằng giá trị của VFX phải được xác lập từ cách dự án tổ chức công việc.
Nếu đội VFX chỉ được gọi đến ở phút cuối, những vấn đề từ phông xanh bẩn, ánh sáng khó key, chi tiết che khuất tóc hay thiếu dữ liệu camera sẽ bị đẩy toàn bộ sang hậu kỳ. Trong khi các bộ phận đã rời set, đội VFX vẫn phải sửa footage, chịu trách nhiệm với chất lượng cuối cùng và đôi khi gánh cả những sai sót không do mình tạo ra. Vì vậy, được tham gia sớm, có monitor để quan sát và có đủ thời gian lấy dữ liệu không phải “đặc quyền”; đó là điều kiện thiết yếu làm việc giúp dự án giảm rủi ro.
Thông điệp của diễn giả dành cho người trẻ rất thẳng thắn: hãy tôn trọng chính công việc của mình. Chuyên nghiệp không có nghĩa là gây căng thẳng với đoàn phim, mà là hiểu trách nhiệm, biết lúc nào cần lên tiếng và đưa ra yêu cầu có căn cứ kỹ thuật.
Giao tiếp đúng người: kỹ năng cứu cả đoàn phim khỏi chậm trễ
Trên set, phát hiện vấn đề chỉ là một nửa công việc; nửa còn lại là đưa vấn đề đến đúng người có quyền điều phối. Hai diễn giả nhấn mạnh rằng VFX không nên thấy ai gần đó thì nhờ người ấy xử lý. Đầu mối quan trọng thường là Assistant Director (AD), Producer hoặc Line Producer. Chỉ một trao đổi đúng tuyến, người phụ trách có thể gọi bộ đàm và huy động đúng bộ phận trong vài phút.
Với vấn đề liên quan hình ảnh, VFX Supervisor có thể phối hợp với Director of Photography (DOP) và Gaffer. Chẳng hạn, nếu phông xanh quá tối hoặc ánh sáng tạo vùng tóc khó tách nền, Supervisor cần mô tả rõ rủi ro cho keying/rotoscoping và đề xuất điều chỉnh khả thi. Mục tiêu không phải tối ưu mọi thứ cho riêng VFX, mà tìm phương án tốt nhất cho chất lượng hình ảnh, thời gian của đoàn và chi phí hậu kỳ.
Một ngày on set: nhiều chờ đợi, vài phút quyết định
Ở “Thám Tử Kiên 2”, một ngày của đội VFX có thể bắt đầu lúc 3 giờ sáng. Thiết bị được sạc và chuẩn bị từ đêm trước; ê-kíp tập trung, di chuyển tới location, ăn sáng rồi tiếp tục đi bộ qua đường rừng để xuống suối. Porter địa phương hỗ trợ những kiện đồ lớn, còn các thiết bị nhỏ vẫn phải do từng thành viên tự mang. Khi đến nơi, các đội hội quân để blocking – bước xác nhận diễn biến, vị trí diễn viên, camera, góc máy và cách phối hợp trước khi quay.
Storyboard có thể đưa ra định hướng, nhưng location thật luôn có khả năng làm góc máy thay đổi. Chính lúc blocking, VFX cần kiểm tra kế hoạch trước điều kiện thực tế và cập nhật những dữ liệu phải thu. Sau đó là một thực tế ít hào nhoáng: chờ đợi. Có ngày chỉ một shot cần VFX nhưng đội vẫn phải đi cùng đoàn từ sáng vì địa hình và logistics không cho phép đưa đón riêng.
Một dự án kinh dị quay ở Cà Mau còn đẩy sự chờ đợi đến cực hạn: cả đoàn dậy từ khoảng 3 giờ 30, đi tàu ra giữa sông, rồi đội VFX ở trên bè không mái che đến khi cảnh quan trọng được quay vào ban đêm. Những câu chuyện này cho thấy sức bền, khả năng tự tổ chức và thái độ bình tĩnh cũng là năng lực nghề nghiệp không kém phần mềm hay kỹ thuật compositing.
Điện ảnh và TVC: chậm mà dài, hay nhanh mà dày
Phim điện ảnh thường đưa VFX đến những location xa, điều kiện sinh hoạt khó và lịch quay kéo dài. TVC có thể thuận tiện hơn vì hay làm trong studio, nhưng đổi lại là áp lực tốc độ. Có dự án lên tới 90 shot trong một ngày; mỗi lần đổi máy, đổi lens hoặc thay setup đều có thể tạo ra dữ liệu mới mà đội VFX phải theo sát.
Với những production có 3-4 unit quay cùng lúc, một nhóm nhỏ khó bao phủ toàn bộ. Zodiac II Media từng bố trí khoảng 4-7 người cho các dự án TVC/MV gấp: người theo camera và lens, người đứng gần AD để cập nhật lịch quay, người scan bối cảnh, người phụ trách drone. Bài học ở đây không phải “càng đông càng tốt”, mà là nhân sự phải bám theo độ phức tạp của lịch quay, số unit và loại dữ liệu cần thu.
Dữ liệu on set là “bảo hiểm” cho hậu kỳ
Một con số lens sai có thể làm cả đội hậu kỳ đi sai hướng. Anh Nguyễn Trương Kiên kể lại một trường hợp note ban đầu ghi 35mm, trong khi đạo diễn đã đổi sang 16mm mà đội VFX không nhận được thông tin. Phần mềm matchmove vẫn có thể ước lượng gần đúng, nhưng vì cả team tin vào dữ liệu 35mm nên liên tục cố sửa một bài toán đặt sai giả thiết. Chỉ khi gọi lại cho đoàn và đối chiếu với thư ký trường quay, nguyên nhân mới được tìm ra.
Đây là lý do dữ liệu phải được thu thập có hệ thống và có bước kiểm tra chéo. Lens và camera metadata giúp matchmove tái dựng đúng chuyển động máy quay; color chart hỗ trợ chuẩn hóa màu; tracking marker tạo điểm tham chiếu cho tracking; face/set scan ghi lại hình học và bề mặt; checkerboard hỗ trợ hiệu chỉnh máy hoặc phục vụ các quy trình đo đạc cụ thể. Một file note nhỏ đôi khi tiết kiệm hàng chục giờ thử sai ở hậu kỳ.
7 bài học người trẻ có thể mang về sau workshop
- Tham gia càng sớm, VFX càng chủ động. Hãy đưa bộ phận VFX vào breakdown kịch bản và các buổi họp tiền kỳ, thay vì chỉ gọi khi chuẩn bị quay.
- Phân biệt chức danh với địa điểm làm việc. Có mặt trên set là một nhiệm vụ; chịu trách nhiệm chiến lược, chất lượng và lộ trình VFX mới là vai trò Supervisor.
- Chuẩn bị để trên set chỉ còn việc xác nhận. Shot plan, nhu cầu dữ liệu, thiết bị, nhân sự và phương án phát sinh nên được chốt trước ngày quay.
- Trao đổi đúng đầu mối. Làm việc với AD, Producer/Line Producer, DOP và Gaffer giúp yêu cầu được thực thi nhanh và đúng bộ phận.
- Không im lặng trước lỗi có thể phòng tránh. Một phông xanh bẩn hay ánh sáng khó xử lý nên được báo ngay khi còn có thể sửa trên set.
- Ghi dữ liệu rồi kiểm tra chéo. Lens, camera, chart, scan và tracking data chỉ có giá trị khi đúng shot, đúng phiên bản và được bàn giao rõ ràng.
- Rèn sức bền và sự bình tĩnh. Nghề on set có nhiều di chuyển, chờ đợi và thay đổi; sự ổn định của người làm VFX giúp cả đoàn ra quyết định tốt hơn.
VFX xuất sắc bắt đầu từ trường quay nhưng được xây từ sự hợp tác
Phần 1 của workshop khép lại bằng một hình dung rất khác về VFX Supervisor. Đó không phải người đợi footage về studio rồi tìm cách “cứu” mọi thứ, cũng không chỉ là người mang chart và thiết bị lên set. Supervisor là cầu nối giữa sáng tạo và kỹ thuật, giữa quyết định trong vài phút của đoàn quay và hàng tuần làm việc của đội hậu kỳ.
Khi VFX được tham gia đúng lúc, có tiếng nói đúng chỗ và mang về đúng dữ liệu, hậu kỳ không còn là nơi trả giá cho những gì bị bỏ sót. Nó trở thành phần tiếp nối có chủ đích của quá trình làm phim. Và đó chính là ý nghĩa sâu nhất của thông điệp: VFX xuất sắc bắt đầu từ trường quay.
