Bản phỏng vấn được biện soạn từ livestream tư vấn tuyển sinh ngành Game Art & Design – MAAC
Khách mời tham gia
Anh Võ Huy Giáp – Giám đốc Đào tạo, Học viện MAAC
Chị Nguyễn Hà Phương Lan – Chuyên viên tuyển dụng cấp cao, Virtuos Studios
Nguyễn Hoàng Phong – Học viên học kỳ 3 ngành Game Art & Design tại MAAC
MC Nguyễn Phan Ánh Ngọc – Phụ trách Truyền thông, Học viện MAAC
MC Ánh Ngọc: Trong thời đại công nghệ phát triển vượt bậc, ngành truyền thông và giải trí đang chứng kiến những bước chuyển mình ngoạn mục. Đặc biệt là trong các năm trở lại đây, các lĩnh vực như kỹ xảo điện ảnh, đồ họa game và diễn hoạt 3D đang trở thành mục đích đến lý tưởng cho những bạn đam mê sáng tạo cũng như là nghệ thuật số. Tối nay là buổi ờ livestream đầu tiên trong chuỗi series ba buổi mà chúng ta sẽ bắt đầu với chủ đề là đồ họa game học gì và làm gì. Có những bạn thích game, thích vẽ nhân vật có mê thế giới hoặc là skin, vũ khí nhưng với cái sở thích đó thì thường có một nỗi băn khoăn rất là lớn, đó chính là thích như vậy thì có thành nghề được không? Và đó cũng chính là lý do của buổi livestream ngày hôm nay.
Và hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu Đò hoạ Game là học gì, sau này làm gì, tố chất nào là phù hợp, cơ hội nghề nghiệp ra sao và làm thế nào để bước vào ngành này một cách nghiêm túc.
Đồng hành cùng chúng ta trong buổi livestream, xin trân trọng giới thiệu anh Võ Huy Giáp, Giám đốc Đào tạo – Học viện Kỹ xảo Điện ảnh & Hoạt hình MAAC; chị Nguyễn Hà Phương Lan, chuyên viên tuyển dụng cấp cao từ Virtuos studios và bạn Nguyễn Hoàng Phong, học viên học kỳ 3, ngành Game Art and Design tại MAAC.
MC: Anh Giáp có thể giới thiệu ngắn gọn về quá trình học tập, công việc hiện tại và các dự án từng tham gia?
Anh Võ Huy Giáp:
Tôi có khoảng 15 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực 3D Animation và VFX. Cơ duyên đến với ngành này bắt đầu khi tôi đang du học tại Canada. Ban đầu tôi học practical nurse, tức là ngành điều dưỡng, nhưng trong một lần đi chơi ở downtown Edmonton, tôi tình cờ thấy một học viện đào tạo 3D Animation. Từ nhỏ tôi đã mê phim hoạt hình nhưng không biết học ở đâu, bắt đầu như thế nào. Vì vậy, tôi quyết định chuyển hướng và đăng ký học.
Trong quá trình làm nghề, tôi đã trải qua nhiều vai trò, từ artist tham gia trực tiếp vào dự án cho đến rigging team lead và producer. Một số dự án tiêu biểu tôi từng tham gia có Game of Thrones Season 8 – một game VR cho AT&T, TRON Hunter của DreamWorks, trailer game Princess My Quest của Disney do Ubisoft phát triển, và Age of Empires II: Definitive Edition của Microsoft.
Ở Việt Nam, gần đây tôi có tham gia một phần nhỏ trong phim Thám Tử Kiên, đảm nhận rigging và animation cho nhân vật Maya. Khoảng 5 năm trở lại đây, tôi cộng tác với MAAC trong vai trò Giám đốc Đào tạo. Công việc của tôi là đưa kinh nghiệm làm việc tại các studio vào chương trình học, để học viên tiếp cận gần hơn với quy trình, tiêu chuẩn và kỹ năng mà các studio thực tế đang cần.
MC: Chị Nguyễn Hà Phương Lan có thể chia sẻ về công việc hiện tại và vai trò của Virtuos trong ngành game?
Chị Nguyễn Hà Phương Lan:
Tôi là chuyên viên tuyển dụng cấp cao tại Virtuos, phụ trách kết nối cơ hội nghề nghiệp cho các bạn trẻ trong ngành, đồng thời đồng hành cùng các trường trong hoạt động định hướng nghề nghiệp.
Tôi tốt nghiệp ngành Kinh doanh quốc tế tại Phần Lan năm 2020. Tính đến nay, tôi có 6 năm kinh nghiệm làm việc tại Virtuos. Công việc của tôi là tìm kiếm ứng viên phù hợp, giúp các bạn hiểu lộ trình nghề nghiệp và chuẩn bị tốt hơn để bước vào ngành game một cách bền vững.
MC: Và Nguyễn Hoàng Phong có thể giới thiệu về bản thân và các đồ án đã thực hiện tại MAAC?
Nguyễn Hoàng Phong:
Mình là Nguyễn Hoàng Phong, sinh năm 2004, hiện đang học học kỳ 3 ngành Game Art & Design tại MAAC.
Ở học kỳ 1, mình thực hiện đồ án thiết kế nhân vật 2D theo hướng fantasy, thiên về magic. Sang học kỳ 2, mình muốn thử một hướng mới hơn, đột phá hơn, nên chọn phong cách sci-fi cho đồ án thiết kế nhân vật 3D tên Philip.
Đồ họa Game là gì?
MC: Xin anh Giáp cho biết, Đồ họa Game là gì? Người làm Game Art làm công việc cụ thể nào?
Anh Võ Huy Giáp:
Trước đây, nhiều người khi nhắc đến game thường nghĩ ngay đến lập trình. Nhưng một trò chơi hoàn chỉnh không chỉ có code. Nếu chia đơn giản, quá trình làm game có ba nhóm chính: game designer, game developer và game artist.
Game designer là người nghĩ ra trò chơi: game nói về điều gì, luật chơi ra sao, câu chuyện trong game như thế nào, tuyến nhân vật được xây dựng ra sao. Có thể hình dung giống như khi chơi Uno hoặc cờ tỷ phú, trước khi chơi cần có luật chơi. Người thiết kế luật, nhịp chơi và trải nghiệm đó chính là game designer.
Game developer là đội ngũ lập trình. Họ dùng các ngôn ngữ, công cụ và game engine như C++, C#, Unity hoặc Unreal Engine để tạo ra cơ chế hoạt động của game.
Còn Game Artist là người tạo ra phần mỹ thuật mà người chơi nhìn thấy và tương tác: nhân vật, trang phục, vũ khí, skin, đạo cụ, cảnh quan, môi trường, màu sắc, chất liệu, hiệu ứng. Nhờ Game Artist, thế giới trong game trở nên có hình hài, có cảm xúc và có sức hút thị giác. Vì vậy, đồ họa game là phần mỹ thuật số phục vụ cho trải nghiệm game, không chỉ làm cho game đẹp mà còn giúp người chơi hiểu và cảm nhận thế giới trong game.
Virtuos Studio và nhu cầu thị trường game
MC: Chị Lan có thể giới thiệu thêm về Virtuos Studio và những dự án mà đội ngũ đã tham gia được không?
Chị Nguyễn Hà Phương Lan:
Virtuos được thành lập năm 2004 và là một trong những nhà cung cấp dịch vụ phát triển game lớn trên thế giới. Virtuos đã hợp tác với 23 trong số 25 công ty game hàng đầu thị trường. Với năng lực toàn diện trong phát triển game và phần mềm ứng dụng game, tính đến hiện tại, Virtuos đã tham gia hơn 1.500 tựa game trên nhiều nền tảng như PC, mobile và console.
Tại Việt Nam, Virtuos có hai studio là Sparx* và Glass Egg, với hơn 1.000 nhân sự toàn thời gian. Đây là lực lượng tham gia vào nhiều dự án game quốc tế ở các mảng khác nhau, từ nhân vật, môi trường, animation, VFX đến hard-surface và phương tiện.
MC: Thị trường hiện nay đang có nhu cầu như thế nào với các nhóm thiết kế game, lập trình game và đồ họa game, đặc biệt tại Việt Nam?
Chị Nguyễn Hà Phương Lan:
Ở Việt Nam, game không còn chỉ là hoạt động giải trí đơn thuần. Đây đã là một ngành công nghiệp có quy mô lớn, tạo ra cơ hội nghề nghiệp ở nhiều mảng: đồ họa, thiết kế, lập trình, phát triển game và vận hành sản phẩm.
Trước đây, các studio tại Việt Nam thường được nhìn nhận nhiều ở vai trò outsourcing, tức là gia công đồ họa cho các công ty game quốc tế. Hiện nay vị thế đã khác. Các studio Việt Nam ngày càng tham gia sâu hơn vào quá trình phát triển, có thể đóng vai trò đồng phát triển, đối tác chiến lược, đóng góp đề xuất và định hướng để sản phẩm phù hợp hơn, chất lượng hơn.
Vì sao học viên chọn ngành Game Art & Design?
MC: Vì sao Phong quyết định chọn ngành Game Art & Design?
Nguyễn Hoàng Phong:
Ban đầu mình chưa từng nghĩ sẽ học ngành game. Mình thích vẽ và từng là học sinh chuyên Toán, nên gia đình định hướng mình thi Kiến trúc vì ngành này kết hợp cả điểm vẽ và điểm Toán – hai thế mạnh của mình khi đó.
Mình đã thi vào ngành Kiến trúc của Đại học Kiến trúc TP.HCM. Nhưng sau một học kỳ, mình nhận ra kiến trúc không thật sự phù hợp. Mình cảm thấy ngành này có nhiều quy chuẩn và quy định, khá khô đối với cá tính sáng tạo của mình.
Sau đó, mình trao đổi với gia đình. May mắn là gia đình ủng hộ và cùng mình tìm hiểu hướng khác. Mình biết đến ngành game, cân nhắc trong khoảng hai năm, rồi quyết định rời kiến trúc để theo con đường thiết kế game.
Chương trình đào tạo Game Art & Design tại MAAC
MC: Chương trình Game Art & Design tại MAAC được xây dựng như thế nào và điểm nổi bật là gì?
Anh Võ Huy Giáp:
Game là lĩnh vực rất rộng, có nhiều thể loại và nhiều hướng nghề. Với nhánh Game Art & Design, MAAC xây dựng chương trình hai năm, chia thành bốn học kỳ. Mục tiêu không phải là dạy học viên thuộc lòng phần mềm, mà giúp các bạn có nền tảng mỹ thuật, tư duy thiết kế và kỹ năng sản xuất đủ để tạo ra sản phẩm.
Học kỳ 1 là nền tảng. Học viên học vẽ tay, màu sắc, phối cảnh, sketching, digital painting, character design và digital sculpting. Dù sản phẩm cuối cùng được thực hiện trên nền tảng số, việc học vẽ tay và cảm nhận hình khối vẫn rất quan trọng. Kết thúc học kỳ này, học viên phải ứng dụng kiến thức để xây dựng câu chuyện và hình ảnh cho một nhân vật.
Học kỳ 2 tập trung vào tư duy thiết kế game và nhân vật 3D. Học viên được học quy trình sản xuất game, Game Design Document, level design, nhịp game, kịch bản và cách xây dựng mục tiêu cho từng màn chơi. Sau phần tư duy, các bạn đi sâu vào character design, tạo nhân vật 3D hoàn chỉnh, xử lý chất liệu như da, vải, kim loại, áo giáp hoặc các bề mặt khác. Đồ án học kỳ 2 buộc học viên hiện thực hóa ý tưởng thành một nhân vật 3D có câu chuyện, hình khối và chất liệu.
Học kỳ 3 đưa học viên vào môi trường game engine, đặc biệt là Unreal Engine. Các bạn học cách đưa nhân vật, props và màn chơi vào engine; phát triển chất liệu; dựng level 3D từ các ý tưởng đã học; đồng thời tiếp cận animation, rigging và motion capture bằng AI ở mức phù hợp với sinh viên. Mục tiêu là để nhân vật không chỉ đứng yên mà có thể chuyển động trong môi trường game.
Học kỳ 4 đi sâu hơn vào tương tác, hiệu ứng và cinematic. Học viên học cách tạo effect cho kỹ năng, đòn đánh, năng lượng, môi trường; đồng thời học cutscene và cinematic để kể chuyện trong game bằng camera, chuyển động và tương tác nhân vật. Sau hai năm, sản phẩm cuối cùng không chỉ là một mô hình nhân vật, mà là một màn chơi có nhân vật, môi trường, chuyển động, hiệu ứng và câu chuyện.
Góc nhìn nhà tuyển dụng: tuyển từ đâu, cần gì?
MC: Từ góc nhìn doanh nghiệp, các bạn được tuyển dụng vào Sparx* hoặc Glass Egg thường có nền tảng đào tạo như thế nào?
Chị Nguyễn Hà Phương Lan:
Nguồn tuyển dụng thường đến từ hai nhóm. Một là các bạn học ở các trường đại học có chuyên ngành liên quan đến mỹ thuật, thiết kế đồ họa. Hai là các bạn học tại các học viện đào tạo trực tiếp về game, đồ họa game và mỹ thuật số.
Tuy nhiên, phía doanh nghiệp không đặt nặng việc ứng viên học ở đâu hay bằng cấp đến từ trường nào. Điều quan trọng hơn là các bạn hiểu quy trình làm game, có nền tảng mỹ thuật, biết ứng dụng phần mềm vào công việc và có thể tạo ra sản phẩm đáp ứng yêu cầu.
Khi ứng viên có nền tảng đủ tốt, được đào tạo bài bản, có portfolio chứng minh năng lực, công ty sẽ xem xét để các bạn bước vào lộ trình phát triển nghề nghiệp cụ thể.
MC: Một bạn mới vào Virtuos sẽ có lộ trình phát triển như thế nào?
Chị Nguyễn Hà Phương Lan:
Với các bạn vừa học xong nhưng chưa có kinh nghiệm thực tế, Virtuos có chương trình 3D Trainee. Chương trình thường kéo dài khoảng 3 đến 5 tháng, tùy nội dung đào tạo và khả năng đáp ứng công việc của từng bạn. Nếu hoàn thành tốt, các bạn có thể được tuyển vào vị trí junior.
Từ junior lên senior thường mất khoảng 3 đến 5 năm. Với những bạn rất xuất sắc, thời gian có thể ngắn hơn. Sau senior, mỗi người có thể chọn hướng phát triển khác nhau: tiếp tục làm chuyên môn sâu, trở thành leader, trở thành trainer để đào tạo thế hệ mới, hoặc xa hơn là các vị trí director. Có những người mất khoảng 15 năm để đi đến vai trò director, vì đó là cấp độ cần cả chuyên môn, kinh nghiệm dự án và năng lực dẫn dắt.
Xu hướng ngành game Việt Nam trong 5-10 năm tới
MC: Theo anh chị, trong 5-10 năm tới ngành game Việt Nam sẽ phát triển ra sao và có cơ hội nào mới cho người trẻ?
Anh Võ Huy Giáp:
Rất khó dự đoán chính xác vì tốc độ phát triển của ngành hiện nay khá nhanh. Nhưng tôi tin rằng game Việt Nam đang có những tín hiệu rất tốt. Một ví dụ gây ấn tượng là Tai Ương – một game khai thác văn hóa Việt Nam và tạo được sự chú ý không chỉ với người Việt mà cả cộng đồng quốc tế.
Trước đây, game thường bị nhìn như một thứ tiêu cực hoặc chỉ để giải trí. Hiện nay cách nhìn đã cởi mở hơn. Game, điện ảnh và các lĩnh vực giải trí đang được xem như những kênh có thể đưa văn hóa, lịch sử và câu chuyện Việt Nam ra thế giới.
Ngoài Tai Ương, Việt Nam từng có những dấu ấn như Flappy Bird, nhiều studio mobile game, và các dự án indie đang tìm kiếm đầu tư. Tôi từng tham gia một hội chợ game và thấy nhiều dự án của người Việt đang được pitching, có lộ trình phát triển 1-2 năm. Đây là tín hiệu cho thấy nền tảng phát triển game trong nước đang đi lên.
Tôi không nghĩ phải chờ 10 năm. Trong 2-3 năm tới, chúng ta có thể thấy nhiều sản phẩm game do người Việt làm ra từ đầu đến cuối, đặc biệt nếu có sự ủng hộ từ người chơi, nhà đầu tư và các chính sách hỗ trợ phù hợp.
Chị Nguyễn Hà Phương Lan:
Từ góc nhìn tuyển dụng, tôi cũng tin thị trường sẽ phát triển nhanh. Hiện nay nhiều bạn đã được đào tạo bài bản về quy trình làm game, nền tảng mỹ thuật và kỹ năng sản xuất. Khi nguồn nhân lực đủ tốt, chúng ta hoàn toàn có thể kỳ vọng trong vài năm tới sẽ có nhiều game do người Việt làm end-to-end, từ ý tưởng đến sản phẩm hoàn chỉnh.
Trải nghiệm học tại Học viện MAAC
MC: Vì sao Phong chọn học tại MAAC và giá trị lớn nhất bạn nhận được là gì?
Nguyễn Hoàng Phong:
Lý do đầu tiên là MAAC được đánh giá tốt trên các diễn đàn. Mình cũng có một người bạn từng học tại MAAC và khuyên mình nên học vì môi trường, cơ sở vật chất và chương trình khá tốt.
Mình đã tìm hiểu thêm các trung tâm và các chương trình đại học khác. Khi so sánh, mình thấy MAAC có lộ trình rõ ràng, chương trình đầy đủ và chỉnh chu, phù hợp nhất với hướng mình muốn theo.
Giá trị lớn nhất khi học tại MAAC là môi trường. Mình gặp được nhiều bạn có cùng đam mê, được học trong một cộng đồng có động lực sáng tạo, đồng thời có giảng viên nhiều kinh nghiệm hỗ trợ khi gặp khó khăn.
Giải đáp câu hỏi khán giả
MC: Nếu kết hợp nhiều phần mềm chỉnh sửa video hoặc render thì có tốn phần cứng không? Nên dùng nhiều phần mềm hay tập trung vào một phần mềm?
Anh Võ Huy Giáp:
Việc tốn phần cứng hay không phụ thuộc trước hết vào loại dữ liệu bạn xử lý. Video 4K, 2K hay HD, codec màu, định dạng file và yêu cầu render sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến cấu hình máy.
Với chỉnh sửa video, RAM quan trọng vì giúp xem, tua và xử lý real-time mượt hơn. Khi render hoặc làm việc với 3D, card màn hình và VRAM lại rất quan trọng. Trong 3D, bạn cần nhìn thấy model, texture và vật liệu trong engine, nên GPU có dung lượng VRAM tốt sẽ hỗ trợ nhiều. Ví dụ một card tầm RTX 3060 với 12GB VRAM vẫn có thể đáp ứng nhiều nhu cầu học và làm 3D cơ bản đến khá tốt.
Về phần mềm, không nên dùng nhiều chỉ vì muốn học nhiều. Hãy xác định mục tiêu công việc, chọn một bộ công cụ chính để làm thành thạo trước, sau đó mới mở rộng. Công cụ là phương tiện; điều quan trọng là bạn tạo ra được sản phẩm.
MC: Nhà tuyển dụng như Sparx* hoặc Glass Egg mong đợi gì ở một bạn mới vào ngành?
Chị Nguyễn Hà Phương Lan:
Với một bạn fresher, doanh nghiệp thường nhìn vào hai yếu tố đầu tiên: CV và portfolio. CV cho thấy bạn đã học gì, từng làm dự án nào, có kinh nghiệm freelance, đồ án hoặc dự án cá nhân nào hay không. Portfolio quan trọng hơn nữa vì nó chứng minh bạn thật sự làm được gì.
Portfolio không chỉ là sản phẩm đẹp. Nó cần cho thấy bạn hiểu quy trình, biết hoàn thiện sản phẩm, biết xử lý kỹ thuật và đạt được tiêu chuẩn phù hợp với vị trí ứng tuyển.
Sau vòng hồ sơ và portfolio, ứng viên thường có bài test chuyên môn theo vị trí ứng tuyển. Cuối cùng là phỏng vấn để đánh giá định hướng, sự phù hợp với team và khả năng phát triển lâu dài.
MC: Muốn theo FX cho game, đang học Blender, Unreal và Unity thì nên xây dựng lộ trình như thế nào?
Anh Võ Huy Giáp:
Lời khuyên của tôi là đừng bắt đầu bằng việc chạy theo quá nhiều phần mềm. Hãy chọn một engine hoặc công cụ mà bạn thấy dễ tiếp cận nhất, ví dụ Unity, rồi học thật chắc cách làm game FX trong môi trường đó.
Với game FX, cốt lõi không nằm ở tên phần mềm mà nằm ở nguyên lý: texture, vật liệu, UV animation, particle, mesh, chuyển động, cách tạo ảo giác thị giác và cách hiệu ứng hoạt động trong không gian 3D. Khi hiểu nguyên lý, bạn có thể chuyển từ Unity sang Unreal hoặc ngược lại dễ hơn.
Vì vậy, lộ trình tốt là: chọn một công cụ chính, tự làm nhiều hiệu ứng nhỏ, hiểu cách texture và vật liệu vận hành, đưa hiệu ứng vào engine, sau đó mới mở rộng sang phần mềm khác. Mục tiêu không phải là biết nhiều phần mềm, mà là làm ra được effect tốt.
MC: Phong mất bao lâu để làm đồ án và gặp khó khăn gì trong quá trình học?
Nguyễn Hoàng Phong:
Đồ án học kỳ 2 của mình mất hơn một tháng để hoàn thành, bao gồm lên ý tưởng, thiết kế, sculpting và xử lý asset cho quy trình game. Nhưng để có thể làm đồ án đó trong một tháng, mình đã phải dành gần một năm trước đó để trang bị nền tảng và kiến thức cần thiết.
Khó khăn lớn nhất là lỗi kỹ thuật. Có lúc sửa xong một lỗi thì lỗi khác lại xuất hiện. Quá trình đó tốn rất nhiều thời gian và đôi khi khá áp lực. May mắn là mình được các anh chị giảng viên hỗ trợ nhiều, nên có thể vượt qua và hoàn thiện sản phẩm.
MC: 30 tuổi bắt đầu học Game Art để chuyển ngành có quá muộn không? Tuổi thọ nghề này ra sao?
Chị Nguyễn Hà Phương Lan:
Từ góc nhìn tuyển dụng, tôi không thấy có giới hạn cứng về tuổi. Tôi từng làm việc với các bạn rất trẻ, khoảng 18 tuổi, nhưng cũng từng gặp các anh chị 30, 40 tuổi chuyển từ ngành khác sang vì muốn theo đuổi đam mê game.
Điều quan trọng là bạn có nền tảng, kỹ năng phù hợp, portfolio chứng minh năng lực và đam mê đủ lớn để bắt đầu lại. Nếu đáp ứng được yêu cầu công việc, tuổi không phải là rào cản lớn nhất.
Anh Võ Huy Giáp:
Bản thân tôi cũng không đi vào ngành này ngay từ đầu. Tôi từng học điều dưỡng, từng loay hoay trước khi tìm được 3D Animation và VFX. Đến hiện tại, dù đã hơn 40 tuổi, tôi vẫn không cảm thấy mình “già” trong nghề, vì mỗi ngày vẫn được học, làm việc với người trẻ, tiếp xúc công nghệ mới và chơi game.
Trong ngành này, tuổi thọ nghề phụ thuộc nhiều vào khả năng học liên tục. Nếu bạn giữ được tinh thần học hỏi, cập nhật kỹ thuật mới và duy trì kỷ luật làm nghề, bạn vẫn có thể phát triển lâu dài.
Dấu ấn người Việt trong các dự án game quốc tế
MC: Chúng ta đến với phần tiếp theo là tìm hiểu về những dấu ứng của người Việt trong ngành game. Theo em được biết là ngành công nghiệp game hiện nay là một cái lĩnh vực giải trí có doanh thu vượt xa doanh thu cả ngành điện ảnh và ngành âm nhạc cộng lại. Virtuos là một trong những đơn vị làm game lớn của thế giới với nhiều tựa game đình đám. Chị Lan có thể chia sẻ cho các bạn cùng biết một chút là Virtuos đã có những cái dự án nào nổi bật do có dấu ấn của người Việt thực hiện?
Chị Nguyễn Hà Phương Lan:
Dấu ấn người Việt trong các dự án game quốc tế rất rõ. Riêng tại Việt Nam, Virtuos có hơn 1.000 nhân sự toàn thời gian. Sparx* có thế mạnh về environment, character, animation và VFX, từng tham gia những tựa game nổi tiếng như Valorant, Liên Minh Huyền Thoại, trong đó có hơn 200 skins được đội ngũ tại Việt Nam thực hiện.
Glass Egg lại nổi bật ở hard-surface, đặc biệt là cơ khí, xe cộ và phương tiện. Đội ngũ từng tham gia các dòng game như Need for Speed, Call of Duty, Apex Legends, PUBG và Forza. Những sản phẩm đó cho thấy artist Việt Nam đang đóng góp trực tiếp vào các dự án game có quy mô toàn cầu.
MC: Trong các dự án đã tham gia, dự án nào mang lại nhiều cảm xúc cho đội ngũ tại Glass Egg và Sparx*?
Chị Nguyễn Hà Phương Lan:
Với Glass Egg, các dự án thuộc dòng Forza là những dự án rất nhiều cảm xúc. Khi một phiên bản được phát hành và mọi người thấy tên mình xuất hiện trong credit, cảm giác đó rất đặc biệt. Đó là khoảnh khắc đội ngũ nhìn thấy sản phẩm mình góp sức đã thật sự đến tay người chơi toàn cầu.
Điều đáng tự hào là một tỷ lệ rất lớn xe và phương tiện trong game được đội ngũ Glass Egg thực hiện. Nhiều anh chị trong team đã gắn bó với công ty trong thời gian rất dài, nên mỗi lần sản phẩm ra mắt là một cột mốc nghề nghiệp đáng nhớ.
Anh Võ Huy Giáp:
Với Sparx*, rất khó chọn một dự án duy nhất vì studio có nhiều dự án lớn mỗi năm. Cá nhân tôi ấn tượng mạnh với Age of Empires II: Definitive Edition. Khi đó, đội ngũ rigging và animation người Việt tham gia rất sâu vào sản phẩm. Với người làm nghề, cảm giác thấy phần việc của mình đóng góp vào một tựa game lớn là điều rất đáng tự hào.
Pro Class, Bootcamp và mô hình đào tạo gắn với doanh nghiệp
MC: Để có nguồn nhân lực ờ chất lượng cao cho cái ngành game hiện nay ở Việt Nam thì chúng ta chắc chắn là không thể quên đến việc đào tạo. Theo em được biết thì ở Sparx* và Glass Egg là một trong những studio vô cùng năng động và sáng tạo trong cái việc mà liên tục tạo ra những cái cách thức xây dựng nguồn lực nhân sự mới để phục vụ cho cái nhu cầu phát triển của đội ngũ sản xuất. Cụ thể là những sáng kiến như Pro Class hoặc là Virtuos BootCamp. Xin mời chị Lan và anh Giáp hãy cùng chia sẻ cái suy nghĩ và cái góc nhìn của mình về các sáng kiến này và cũng như là cái hiệu quả của nó mang lại cho cả hai bên.
Anh Võ Huy Giáp:
Khi xây dựng chương trình đào tạo tại MAAC, chúng tôi không chỉ muốn dạy để học viên thỏa mãn đam mê, mà còn muốn các bạn có khả năng đáp ứng gần nhất với nhu cầu tuyển dụng. Vì vậy, MAAC đã trao đổi với đội ngũ tuyển dụng và chuyên gia của Virtuos để đưa tiêu chuẩn doanh nghiệp vào hoạt động đào tạo.
Pro Class là một mô hình trong đó chuyên gia của Virtuos đưa ra đề bài, tiêu chí và cách đánh giá gần với môi trường sản xuất thực tế. Sinh viên phải đăng ký, phỏng vấn và được chọn theo năng lực, thái độ, mức độ chuyên cần và định hướng. Khi vào lớp, các bạn làm việc theo thời gian, deadline và yêu cầu chất lượng tương tự một brief từ khách hàng.
Một ngày 8 tiếng trong cái giờ hành chính từ thứ Hai tới thứ Sáu, các chuyên gia của bên Virtuos sẽ bắt đầu đưa ra những cái bài giảng sau đó sẽ cho những cái bài tập để rồi các bạn làm. Nó giống như một cái mô hình khách hàng đưa xuống một cái tiêu chí và các bạn phải đáp ứng được cái tiêu chí mỹ thuật cũng như là cái khoảng thời gian quy định để cho các bạn có thể làm quen được cái áp lực khi mà các bạn làm việc ở Virtuos như là một junior thì nó sẽ như thế nào. Sau khi mỗi chương trình Pro Glass như vậy kéo dài trong 3 tháng và các nội dung sẽ do chính Virtuos đưa ra.
Tới nay, qua 2.5 năm triển khai với 5 lớp học, mô hình này đã giúp Virtuos đào tạo được 100 học viên. Và điều đáng phấn khích là 2 Studios Sparx* & Glass Egg đã tuyển được 40 nhân sự là Junior Artists vào làm việc.
Chị Nguyễn Hà Phương Lan:
Bootcamp là bước phát triển tiếp theo. Virtuos phối hợp với MAAC để đặt phòng đào tạo tại cơ sở học tập, giúp sinh viên có trải nghiệm gần với môi trường doanh nghiệp. Các chuyên gia của Virtuos trực tiếp đào tạo quy trình, tiêu chuẩn và cách làm sản phẩm.
Trong thời gian ngắn, khoảng 2-4 tháng tùy chương trình, các bạn làm việc với deadline gắt gao và yêu cầu chất lượng cụ thể. Khi đã được “chinh chiến” trong quá trình học, cơ hội bước vào doanh nghiệp sau đó sẽ tốt hơn.
Tố chất cần có khi theo đuổi thiết kế game
MC: Ta có thể thấy là hiện tại người Việt Nam có rất rất là nhiều dấu ấn ở các tựa game không chỉ trong nước cũng như là quốc tế. Không biết là với những bạn đang theo học ngành game thì ngoài việc thích chơi game ra thì đâu là tố chất cần có để các bạn theo đuổi cái ngành thiết kế game này. Cái câu này chắc em sẽ xin mời anh Giáp cùng với bạn học là bạn Phong sẽ chia sẻ cái góc nhìn của mình đến các bạn khán giả
Anh Võ Huy Giáp:
Theo tôi, có ba yếu tố rất quan trọng: đam mê, kỷ luật và khả năng tự học. Đam mê cần có vì sản phẩm cuối cùng của ngành này thường rất đẹp, nhưng quá trình tạo ra nó lại dài và nhiều thử thách. Có khi một model, một đồ án hoặc một hiệu ứng mất nhiều tuần, thậm chí cả tháng mới hoàn thiện. Nếu không đủ đam mê, người học rất dễ nản.
Yếu tố thứ hai là kỷ luật. Trong thời đại TikTok, YouTube Shorts và Facebook Reels, khả năng tập trung của nhiều bạn bị rút ngắn. Nhưng để học 3D, game art hay animation, các bạn cần những khoảng thời gian làm việc nghiêm túc. Chỉ một tiếng tập trung thật sự mỗi ngày cũng đã tạo ra khác biệt lớn.
Yếu tố thứ ba là tự học. Ngày nay thông tin quá nhiều, nhưng cũng rất nhiễu. Người học cần biết tìm nguồn đáng tin, biết hỏi đúng người, biết lọc kiến thức và duy trì nhóm học tập. Đây là ngành kỹ thuật số, công cụ thay đổi liên tục. Nếu không tự học, người làm nghề sẽ tự đào thải mình.
Nguyễn Hoàng Phong:
Ý kiến của em cũng rất là giống với anh Giáp. Em cũng xin bổ sung là việc biết và thích chơi game thì đó chỉ là điều kiện cần để theo đuổi ngành thiết kế game này. Còn điều kiện đủ á đó chính là sự kiên trì. Không chỉ trong ngành thiết kế game thôi mà kể cả mọi thứ luôn thì sự kiên trì nó sẽ dẫn đến sự thành công.
Có cần chơi game nhiều mới học được ngành game?
MC: Để học tốt ngành này và làm được đồ án đẹp, có cần chơi game nhiều không?
Nguyễn Hoàng Phong:
Mình có chơi game khá nhiều và cũng thích xem người khác chơi game. Khi chơi hoặc xem game, mình học được cách thiết kế nhân vật, cách xây dựng màn chơi, cách tạo trải nghiệm và cảm xúc cho người chơi. Những điều đó trở thành nguồn cảm hứng để mình áp dụng vào sản phẩm của mình.
Anh Võ Huy Giáp:
Tôi nghĩ người làm game cần chơi game, nhưng không phải chơi chỉ để giải trí. Hãy chơi theo cách phân tích: vì sao game này hay, vì sao kịch bản cuốn, vì sao nhân vật hấp dẫn, vì sao hiệu ứng đẹp, vì sao gameplay khiến mình muốn chơi tiếp.
Nếu chỉ chơi để tận hưởng, bạn có thể đang lãng phí thời gian. Nhưng nếu chơi để đặt câu hỏi, để “phá game” và hiểu cách người khác làm ra sản phẩm, việc chơi game sẽ trở thành một phần của quá trình học nghề.
MC: Nếu không thích chơi game hoặc ít chơi game thì có học Game Art được không?
Anh Võ Huy Giáp:
Ít chơi game vẫn có thể học, nhưng nếu muốn làm tốt thì phải có trải nghiệm. Với bất kỳ lĩnh vực sáng tạo nào, trải nghiệm là chất liệu để tạo ra ý tưởng. Người muốn kể chuyện cần đọc, xem, đi, nghe và quan sát nhiều. Người muốn làm game cũng cần tiếp xúc với game để hiểu thế giới, nhân vật, vũ khí, hiệu ứng, nhịp chơi và cảm xúc người chơi.
Nếu không chơi trực tiếp, các bạn có thể xem streamer, xem gameplay, xem phân tích game. Điều quan trọng là phải hiểu game vận hành như thế nào. Nếu trải nghiệm quá ít, sản phẩm dễ rơi vào sao chép vì mình không có đủ chất liệu riêng để sáng tạo.
Trong môi trường studio, việc chơi game đôi khi còn là một phần văn hóa làm việc. Khi làm skin hoặc asset cho một tựa game, artist phải hiểu nhân vật, kỹ năng và trải nghiệm người chơi. Tuy nhiên, thời gian học và làm sản phẩm vẫn phải nhiều hơn thời gian chơi.
Chị Nguyễn Hà Phương Lan:
Ở Sparx* và Glass Egg đều có game zone để nhân sự trải nghiệm sản phẩm và giao lưu với nhau. Với Glass Egg, có cả khu vực đua xe để mọi người trải nghiệm những tựa game mà chính đội ngũ đã tham gia thực hiện. Điều đó cho thấy chơi game không chỉ là giải trí, mà còn giúp artist hiểu sản phẩm mình đang làm.
Vì sao Việt Nam còn ít game Triple A (AAA)?
MC: Vì sao Việt Nam còn ít game Triple A? Có phải nhân lực Việt Nam đang “chảy máu chất xám” sang nước ngoài không?
Anh Võ Huy Giáp:
Theo tôi, lý do lớn nhất không phải là người Việt không đủ khả năng, mà là bài toán vốn, thời gian, thị trường và thu hồi đầu tư. Làm game Triple A cần nguồn lực rất lớn. Nhà đầu tư phải tính khi nào thu hồi vốn, khi nào có lợi nhuận và thị trường có đủ lớn hay không.
Việt Nam có nhiều artist tham gia các IP quốc tế và có đủ năng lực chuyên môn để góp phần làm game lớn. Nhưng để có một game Triple A thuần Việt, chúng ta cần thời gian xây dựng hệ sinh thái, nguồn vốn, kinh nghiệm phát hành và bản sắc nội dung đủ mạnh. Nhật Bản có anime, manga; Hàn Quốc có K-pop; Trung Quốc có những sản phẩm như Black Myth: Wukong dựa trên chất liệu văn hóa của họ. Việt Nam cũng cần phát triển từng bước để đưa văn hóa Việt ra thế giới qua game.
Việc người Việt tham gia các dự án quốc tế không nên chỉ nhìn như chảy máu chất xám. Đó cũng là quá trình tích lũy năng lực, tiêu chuẩn sản xuất và kinh nghiệm quốc tế. Khi hệ sinh thái trong nước đủ mạnh, những kinh nghiệm đó sẽ trở thành nền tảng cho các sản phẩm lớn của Việt Nam.
Chị Nguyễn Hà Phương Lan:
Triple A có thể hiểu là “a lot of resources, a lot of money and a lot of time” – cần rất nhiều nguồn lực, tiền bạc và thời gian. Về con người, Việt Nam có tiềm năng. Nhưng để làm game Triple A, chúng ta cần thêm nguồn lực đầu tư, hệ thống phát triển và thời gian. Tôi tin tương lai sẽ có, nhưng chưa chắc là ngay bây giờ.
Không biết vẽ tay có học Game Art được không?
MC: Không biết vẽ tay có học Game Art được không?
Nguyễn Hoàng Phong:
Theo mình, không nhất thiết phải biết vẽ tay từ đầu mới học được ngành này. Game Art có nhiều hướng khác nhau như 3D modeling, sculpting, animation, game effect. Tất cả đều là nghệ thuật và có liên kết với nhau.
Vẽ tay giúp hiểu flow, chuyển động, hình dáng nhân vật và hỗ trợ khi chuyển sang 3D. Ngược lại, môi trường 3D cũng giúp người học có góc nhìn trực quan, đa chiều hơn. Vì vậy, nếu chưa vẽ tốt, bạn vẫn có thể học, nhưng nên rèn dần nền tảng mỹ thuật.
Anh Võ Huy Giáp:
Cá nhân tôi không phải người vẽ tay giỏi. Khi nhìn vào giấy trắng, tôi khó cảm nhận độ sâu và khối. Nhưng khi làm việc trong không gian 3D, tôi có thể xoay vật thể, quan sát nhiều góc và cảm nhận hình khối rõ hơn.
Biết vẽ là một lợi thế lớn vì giúp cảm thụ màu sắc, bố cục, hình dáng và chuyển động tốt hơn. Nhưng nếu chưa biết vẽ, các bạn vẫn có thể học từng bước. Đặc biệt trên nền tảng digital, việc thử, sai và chỉnh sửa linh hoạt hơn, nên người học có thêm cơ hội rèn luyện.
Thông tin tuyển dụng và học sinh mới tốt nghiệp THPT
MC: Trong thời gian tới, Sparx* và Glass Egg có thông tin tuyển dụng mới nào dành cho các bạn trẻ không?
Chị Nguyễn Hà Phương Lan:
Ở thời điểm chia sẻ, tôi chưa có thông tin cụ thể về đợt tuyển dụng fresher mới tại Glass Egg hoặc Sparx*. Tuy nhiên, các bạn nên theo dõi fanpage của Glass Egg, Sparx* và MAAC.
MAAC thường hỗ trợ sinh viên trong hoạt động tuyển dụng sau khi hoàn thành chương trình hoặc ngay trong quá trình học. Khi có vị trí phù hợp, nhà trường và doanh nghiệp sẽ có thông tin để các bạn ứng tuyển.
MC: Học sinh mới tốt nghiệp cấp ba có thể theo học ngành này không?
Anh Võ Huy Giáp:
Có thể. Chương trình Game Art & Design tại MAAC được thiết kế để các bạn bắt đầu từ nền tảng, đặc biệt ở học kỳ đầu tiên. Các bạn chưa biết gì vẫn có thể luyện tập từ phần mỹ thuật cơ bản, tư duy hình khối và kỹ năng số.
Tuy nhiên, MAAC có nhiều chuyên ngành, nên phụ huynh và học sinh nên đến học viện để trao đổi trực tiếp với tư vấn tuyển sinh và giảng viên. Việc này giúp hiểu rõ nguyện vọng của bạn học và chọn đúng chuyên ngành để theo đuổi trong suốt lộ trình hai năm.
3D Environment cho game và phim khác nhau thế nào?
MC: 3D Environment cho game khác gì so với 3D Environment cho phim?
Anh Võ Huy Giáp:
Environment là kỹ năng tạo ra môi trường, nhưng môi trường cho game và môi trường cho phim có mục tiêu khác nhau. Với game, môi trường không chỉ để nhìn đẹp mà còn phục vụ gameplay. Người làm environment cho game cần hiểu level design: người chơi đi đâu, leo lên đâu, tương tác với gì, camera nhìn như thế nào, nhịp chơi ra sao.
Game còn có yêu cầu rất nặng về tối ưu. Nếu môi trường quá nặng khiến game tụt dưới mức khung hình cần thiết, người chơi sẽ khó chịu. Vì vậy, artist làm environment cho game phải biết tối ưu model, texture, vật liệu và bố cục trong engine.
Với phim, môi trường lại ưu tiên độ thật, độ chi tiết và khả năng hòa vào footage quay thật. Người làm environment cho phim cần quan sát đời thực rất kỹ, hiểu ánh sáng, chất liệu, bố cục và đôi khi dùng matte painting, ảnh chụp, projection lên vật thể 3D để tạo cảm giác có chiều sâu. Nói ngắn gọn, game environment cần đẹp nhưng phải chạy được và chơi được; film environment cần thuyết phục về thị giác và hòa vào câu chuyện điện ảnh.
Học bổng, hỗ trợ tài chính và AI
MC: Nếu tài chính gia đình không quá dư giả, MAAC có hỗ trợ hoặc học bổng nào để tham khảo không?
Anh Võ Huy Giáp:
MAAC có nhiều hình thức học bổng theo từng thời điểm trong năm. Cách tốt nhất là các bạn theo dõi fanpage của học viện và đến trực tiếp MAAC để gặp tư vấn tuyển sinh.
Thông thường, các bạn có thể làm bài test hoặc chuẩn bị portfolio. Tùy kết quả và chương trình học bổng đang triển khai, nhà trường sẽ tư vấn mức hỗ trợ phù hợp. Việc gặp trực tiếp cũng giúp các bạn hiểu rõ điều kiện, thời điểm và hình thức xét học bổng.
MC: AI hiện nay đóng vai trò và mức độ như thế nào trong lĩnh vực sản xuất Game?
Chị Nguyễn Hà Phương Lan:
Tại Virtuos, AI được sử dụng như công cụ hỗ trợ công việc. Công ty có các chương trình đào tạo hằng năm để nhân sự biết cách dùng công cụ AI hiệu quả hơn. Tuy nhiên, với sản phẩm cuối cùng, đặc biệt khi làm việc với khách hàng, công ty phải tuân thủ NDA, chính sách bảo mật và yêu cầu không đưa AI vào thành phẩm nếu khách hàng không cho phép.
Nói cách khác, AI giúp tối ưu quy trình, hỗ trợ xử lý công việc, nhưng không thay thế trách nhiệm chuyên môn của artist. Virtuos cũng có công cụ nội bộ để đảm bảo thông tin, dữ liệu và yêu cầu của khách hàng được xử lý an toàn.
Anh Võ Huy Giáp:
Tại MAAC, AI cũng được đưa vào một số phần của chương trình, nhưng không dùng để thay thế nền tảng. Ở học kỳ 1, những môn như sketching, anatomy, digital painting, sculpting vẫn yêu cầu học viên tự luyện tập. Sáng tạo phải bắt đầu từ người học, không phải từ việc bấm nút để AI tạo ảnh.
Từ các học kỳ sau, học viên có thể học cách dùng AI để hỗ trợ tạo vật thể 3D ban đầu, nhưng sản phẩm đó không thể dùng ngay. Các bạn phải biết tối ưu, chỉnh sửa và đưa nó về tiêu chuẩn game. MAAC cũng dùng AI trong motion capture: học viên có thể quay video bằng điện thoại, dùng AI chuyển thành chuyển động 3D, rồi tiếp tục clean up và đưa vào nhân vật.
Quan điểm của tôi là AI nên nằm ở giữa quy trình để giúp làm nhanh hơn. Ý tưởng vẫn phải đến từ con người, và sản phẩm cuối cùng vẫn phải được con người thẩm định. Nếu dùng AI mà không biết đánh giá kết quả, sản phẩm rất dễ trở nên hời hợt.
Nguyễn Hoàng Phong:
Trong quá trình học, mình thường dùng AI để hỏi những vấn đề chưa biết, ví dụ công cụ nằm ở đâu, cách xử lý một thao tác hoặc hỗ trợ viết một đoạn code nhỏ để tự động hóa và tối ưu quy trình làm việc. Với mình, AI là công cụ hỗ trợ học nhanh hơn, không phải công cụ làm thay.
Bằng cấp, liên thông du học và điều kiện nhập học
MC: Bằng cấp của MAAC và khả năng liên thông du học như thế nào?
Anh Võ Huy Giáp:
MAAC là chương trình nhượng quyền từ Aptech Ấn Độ, không phải một trung tâm thuần Việt Nam. Bằng cấp của MAAC có tính quốc tế và có thể liên thông với một số trường ở Canada, Anh và các thị trường khác tùy chương trình.
Tuy nhiên, với lĩnh vực mỹ thuật số, bằng cấp không phải yếu tố duy nhất. Điều quan trọng hơn là sản phẩm bạn làm ra, portfolio của bạn và khả năng đáp ứng yêu cầu thực tế của studio. Bằng cấp cho thấy bạn đã hoàn thành chương trình, nhưng portfolio mới là bằng chứng rõ nhất cho năng lực nghề.
Khi xây dựng chương trình, chúng tôi dựa trên kinh nghiệm làm việc và trao đổi với các anh chị trong studio để đưa vào những kỹ năng sát thực tế nhất. Dù học trong nước hay du học, người học cũng cần có mindset làm nghề: học để tạo ra sản phẩm, học để giải quyết bài toán sản xuất và học để phát triển lâu dài.
MC: Nếu vừa thi tốt nghiệp THPT nhưng điểm số không tốt, liệu có thể đăng ký học tại MAAC không?
Anh Võ Huy Giáp:
Điểm thi không tốt không có nghĩa là bạn không phù hợp với ngành mỹ thuật số. Có thể những môn thi đó không phải thế mạnh của bạn. Bản thân tôi khi còn học phổ thông cũng không phải người có điểm số cao ở các môn Toán – Lý – Hóa, nhưng sau này lại tìm được hướng phù hợp trong 3D, VFX và game.
Trong lĩnh vực sáng tạo, năng lực cảm thụ, khả năng quan sát, sự kiên trì và quá trình luyện tập rất quan trọng. Nếu bạn thật sự yêu thích ngành này, hãy đến MAAC để trao đổi với tư vấn tuyển sinh hoặc giảng viên, làm bài đánh giá phù hợp và tìm hiểu xem mình có hợp với lộ trình học hay không.
Về điều kiện hồ sơ cụ thể, các bạn nên làm việc trực tiếp với bộ phận tư vấn tuyển sinh để được hướng dẫn chính xác theo từng thời điểm.
Lời gửi gắm cho thế Artist tương lai
MC: Anh muốn gửi lời khuyên gì cho các bạn trẻ quan tâm ngành game?
Anh Võ Huy Giáp:
Anh chỉ có một cái lời khuyên nhỏ đó là thực ra trong cuộc sống của chúng ta thì có rất là nhiều thứ thách thức lắm nên anh nghĩ các bạn cứ vui vẻ và chấp nhận nó và đón nhận nó những cái thách thức đó để các bạn cố gắng vượt qua. Nếu như những bạn nào cảm thấy yêu thích cái ngành nghề này nhưng mà các bạn vẫn còn khá là lo lắng và băn khoăn thì có thể đó là những cái thách thức đầu tiên. Hãy chịu khó dành một chút thời gian đi tìm hiểu và hãy dành thời gian tới MAAC. Các bạn hãy tới trường để cố gắng đặt những cái câu hỏi, gặp những cái chuyên gia, tham gia những buổi talk show, những buổi workshop.
Hãy tham gia, hãy cố gắng đi ra ngoài nhiều hơn, tiếp xúc nhiều hơn, đặt câu hỏi nhiều hơn để chúng ta có được những cái câu hỏi được trả lời để chúng ta có thể một cái định hướng tốt hơn cho tương lai của các bạn. Anh nghĩ đó chính là cái lời khuyên của anh cho cái chương trình ngày hôm nay.
MC: Chị muốn nhắn gửi gì tới các bạn học sinh muốn theo đuổi ngành game nhưng còn e ngại?
Chị Nguyễn Hà Phương Lan:
Mọi master đều từng là beginner. Ai cũng có lúc bắt đầu từ con số 0, từng sợ mình không biết vẽ, sợ làm sai, sợ không sửa được. Nhưng mỗi lần sai là một cơ hội để học và rút kinh nghiệm.
Nếu các bạn thật sự có đam mê làm game, đừng để nỗi sợ giữ mình lại. Hãy chọn một môi trường học uy tín, có người hướng dẫn, có lộ trình rõ ràng và bắt đầu từng bước để theo đuổi điều mình muốn.
MC: Với kinh nghiệm từng chọn sai và chuyển ngành, Phong muốn nhắn gửi gì tới các bạn đang đứng trước ngưỡng cửa chọn nghề?
Nguyễn Hoàng Phong:
Mình muốn nhắn với các bạn là hãy tìm hiểu kỹ ngành mình muốn chọn. Nếu sau khi tìm hiểu, bạn thật sự thích ngành đó và thấy nó phù hợp với mình, hãy mạnh dạn theo đuổi. Mình chỉ sống một lần, nên đừng chọn ngành chỉ vì sợ hãi hoặc vì người khác muốn thay mình.
Kết chương trình
MC Ánh Ngọc: Cảm ơn ba khách mời đã chia sẻ những góc nhìn thực tế và chân thành. Hy vọng qua buổi trò chuyện này, phụ huynh và các bạn trẻ có cái nhìn rõ ràng hơn về ngành Đồ họa Game, chương trình Game Art & Design tại MAAC, cũng như những cơ hội nghề nghiệp đang mở ra trong ngành game tại Việt Nam và quốc tế.
