Muốn học Kỹ xảo điện ảnh (VFX), Diễn hoạt 3D và Đồ hoạ Game: Cần đam mê, năng khiếu hay khả năng tự học?

Một trong những băn khoăn lớn nhất của học sinh lớp 12 và phụ huynh khi tìm hiểu VFX, Hoạt hình 3D và Thiết kế Game là: “Con tôi có hợp ngành không?”

Nhiều bạn thích vẽ truyện tranh, thích làm video, thích xem phim, thích chơi game, nhưng lại không chắc mình có đủ năng khiếu. Có bạn không mạnh các môn khối A, khối D. Có bạn vẽ chưa đẹp. Có bạn thích game nhưng sợ bị đánh giá là “chỉ ham chơi”. Có bạn muốn theo ngành sáng tạo nhưng chưa biết mình nên bắt đầu từ đâu. 

Trong tập 2 của series, chúng ta sẽ cùng nhìn lại những câu hỏi rất thật từ phụ huynh, học sinh trong buổi tư vấn trực tuyến của MAAC trên báo Thanh Niên, để hiểu rõ hơn: học ngành này cần gì, năng khiếu quan trọng đến đâu, và vì sao đam mê cùng khả năng tự học mới là nền tảng dài hạn. 

Câu chuyện của một học viên: thích sản xuất video từ lớp 12 nhưng chưa biết chuyên môn của mình là gì

MC hỏi: Hoàng Huy biết đến ngành Kỹ xảo điện ảnh như thế nào? Vì sao bạn quyết định theo đuổi ngành học này? Ở giai đoạn đầu, bạn có gặp khó khăn hay rào cản gì không?

Bạn Lưu Nguyễn Hoàng Huy trả lời: Trước khi biết đến VFX, Huy đã có sự yêu thích với công việc sản xuất video. Trong giai đoạn học THPT, khoảng lớp 12, Huy biết mình thích mảng sản xuất hình ảnh, nhưng vẫn chưa xác định rõ chuyên môn thật sự của bản thân là gì.

Đây là tâm trạng rất phổ biến ở học sinh cuối cấp. Một bạn có thể thích quay video, thích dựng clip, thích xem phim, thích hiệu ứng, thích kể chuyện bằng hình ảnh, nhưng chưa biết mình phù hợp với đạo diễn, quay phim, dựng phim, hậu kỳ, kỹ xảo, animation hay game art.

Sau đó, Huy biết đến MAAC. Với Huy, MAAC là môi trường có lộ trình đủ rõ và thời gian học phù hợp để bạn tìm hiểu bản thân thật sự hợp với điều gì. Dù hiện tại Huy có định hướng lâu dài là trở thành đạo diễn, những kiến thức về hậu kỳ và kỹ xảo học tại MAAC vẫn hỗ trợ rất nhiều cho cách Huy nhìn một sản phẩm hình ảnh.

Điểm đáng chú ý trong câu chuyện của Huy là bạn không bắt đầu bằng một câu trả lời hoàn chỉnh. Huy bắt đầu bằng sự yêu thích, rồi từng bước tìm chuyên môn phù hợp. Đây cũng là điều nhiều học sinh lớp 12 cần được trấn an: không phải ai ở tuổi 17, 18 cũng biết chính xác mình sẽ trở thành ai. Quan trọng là có một môi trường đủ tốt để bạn thử, học, làm sản phẩm và nhận ra mình phù hợp với hướng nào.

Không mạnh khối A, D có học được không?

Câu hỏi của phụ huynh Huỳnh Mai tại TP.HCM: 

Con tôi đang học lớp 12, đam mê vẽ truyện tranh và làm video clip từ nhỏ nhưng không mạnh các môn khối A hay D. Học viện MAAC xét tuyển dựa trên tiêu chí và hình thức gì?

Anh Võ Huy Giáp trả lời: Vì đây là nhóm ngành thiên về mỹ thuật, hình ảnh và khả năng cảm thụ thị giác, MAAC có bài thi đầu vào gồm 25 câu hỏi trắc nghiệm và 4 câu tự luận. Mục tiêu của bài thi không phải để kiểm tra học sinh theo kiểu học thuộc lòng, mà để xem các bạn đã tìm hiểu về mỹ thuật, phim, game và ngành công nghiệp sáng tạo nói chung đến đâu. 

Ví dụ, nếu một bạn muốn học game, điều cơ bản là bạn nên có chơi game. Nhưng chơi game ở đây không phải chỉ để giải trí hay giết thời gian. Người học game cần biết quan sát và phân tích: game này hay ở đâu, chưa hay ở đâu, nhân vật được thiết kế thế nào, trải nghiệm chơi có điểm gì hấp dẫn, hình ảnh và chuyển động có vai trò gì trong việc giữ chân người chơi.

Tương tự, nếu một bạn muốn làm phim hoặc xử lý hậu kỳ, bạn nên xem phim. Không chỉ xem để giải trí, mà cần tập quan sát nhiều thể loại phim khác nhau: vì sao phim này được khán giả yêu thích, vì sao phim kia chưa thuyết phục, nhịp dựng ra sao, hình ảnh kể chuyện thế nào, hiệu ứng có hỗ trợ cảm xúc hay không.

Sau bài thi, học viện MAAC có thể có thêm buổi phỏng vấn trực tiếp để hiểu hơn về thí sinh: bạn có định hướng gì, mức độ phù hợp ra sao, có tiềm năng nhận học bổng hay không. Theo anh Võ Huy Giáp, mục tiêu cuối cùng của MAAC là đào tạo để học viên sau khi ra trường có thể tham gia vào ngành công nghiệp. Vì vậy, hiểu biết cơ bản về ngành là điều cần thiết ngay từ đầu.

Điều này cũng có nghĩa là việc không mạnh khối A hay D không tự động khiến một học sinh mất cơ hội với ngành. Với VFX, 3D Animation và Game, nhà trường sẽ quan tâm nhiều đến sự quan sát, cảm thụ hình ảnh, mức độ quan tâm thật sự, khả năng học hỏi và tiềm năng phát triển của bạn.

Có cần vẽ đẹp hoặc có năng khiếu mỹ thuật không?

Câu hỏi của khán giả Hồng Đào tại Cần Thơ: 

Theo học ngành này có cần năng khiếu như vẽ đẹp hoặc có kiến thức nền tảng không?

Bạn Lưu Nguyễn Hoàng Huy trả lời: 

Nếu có năng khiếu vẽ, có nền tảng mỹ thuật hoặc đã từng làm sản phẩm hình ảnh trước đó, đó chắc chắn là một lợi thế lớn. Năng khiếu giúp người học tiếp cận nhanh hơn, cảm thụ hình ảnh tốt hơn và tự tin hơn khi bước vào những môn học chuyên ngành.

Nhưng năng khiếu không phải là điều kiện duy nhất. Huy chia sẻ rằng bản thân bạn không phải là người vẽ đẹp, cũng không có năng khiếu mỹ thuật rõ ràng từ đầu. Điều Huy có là sự yêu thích, sự tìm tòi và niềm đam mê phim ảnh từ nhỏ.

Chính sự yêu thích đó trở thành hành trang ban đầu khi Huy bước vào ngành học. Nói cách khác, một bạn chưa vẽ đẹp vẫn có thể bắt đầu nếu bạn thật sự hứng thú, chịu học, chịu luyện tập và chịu tìm tòi.

Đây là một điểm rất quan trọng với phụ huynh. Nhiều người thường nghĩ các ngành sáng tạo chỉ dành cho những bạn “có hoa tay”, “vẽ đẹp từ nhỏ” hoặc “có năng khiếu bẩm sinh”. Thực tế, năng khiếu là lợi thế, nhưng không thay thế được quá trình học nghiêm túc. Ngược lại, một bạn có xuất phát điểm bình thường nhưng có động lực, kỷ luật và môi trường học đúng vẫn có thể tiến bộ rõ rệt.

Đam mê: từ “mê game” đến “đam mê làm game” là một khoảng cách rất lớn

MC hỏi: 

Những tố chất và kỹ năng nào cần thiết để các bạn trẻ có thể học tốt và theo đuổi lâu dài lĩnh vực VFX, Hoạt hình 3D và Thiết kế Game?

Anh Ngô Nhật Quang Minh trả lời: 

Điểm rất rõ trong chia sẻ của các khách mời là họ đều có một điểm chung: rất mê lĩnh vực này. Nếu nói theo cách tiêu cực, người ta có thể gọi là “mê game” hoặc “mê phim”. Nhưng khi thêm chữ “đam” vào, nó trở thành “đam mê” – và đó lại là một điều rất tốt.

Đam mê không chỉ quan trọng trong ngành VFX, Animation hay Game. Với bất kỳ ngành nào đòi hỏi sự cố gắng liên tục, học hỏi liên tục và thay đổi liên tục, đam mê là thứ giúp người học đi đường dài.

Khi phỏng vấn ứng viên trẻ, nhà tuyển dụng có thể hỏi những câu rất đơn giản: em có chơi game không, em chơi game gì, em thích điều gì trong game đó, em xem phim gì, em thích điểm nào trong bộ phim đó. Những câu hỏi tưởng như đời thường này lại cho thấy rất rõ thiên hướng của một artist.

Một bạn thích game nhưng chỉ thích thắng thua, giải trí, xả stress thì khác với một bạn thích game và bắt đầu quan sát nhân vật, bối cảnh, ánh sáng, hiệu ứng, chuyển động, nhịp độ, cách thiết kế nhiệm vụ. Một bạn thích phim nhưng chỉ xem cho vui khác với một bạn xem phim và tự hỏi vì sao cảnh này xúc động, vì sao cú máy này đẹp, vì sao hiệu ứng này làm mình tin vào thế giới trong phim.

Vì vậy, đam mê trong ngành này không phải là thích một cách mơ hồ. Đam mê cần được nâng cấp thành sự tò mò nghề nghiệp: muốn hiểu nó được làm ra như thế nào, muốn thử tự làm, muốn học cách tạo ra sản phẩm chứ không chỉ tiêu thụ sản phẩm.

Khó khăn ban đầu: phần mềm phức tạp và cảm giác choáng ngợp

MC hỏi: 

Khi mới bắt đầu học, Huy gặp khó khăn gì với phần mềm chuyên ngành hoặc các môn học hoàn toàn mới? Điều gì khiến bạn tiếp tục theo đuổi?

Bạn Lưu Nguyễn Hoàng Huy trả lời: 

Với Huy, khó khăn lớn nhất khi bắt đầu với mảng hậu kỳ kỹ xảo VFX là cảm giác choáng ngợp trước độ phức tạp của các phần mềm chuyên ngành. Mỗi ứng dụng đều có nhiều chức năng, nhiều thao tác và nhiều cách xử lý để tạo ra một tác vụ hình ảnh.

Tuy nhiên, cảm giác choáng ngợp đó không kéo dài quá lâu. Theo trải nghiệm của Huy, khoảng 2 đến 3 tháng bạn bắt đầu quen và có thể sử dụng tương đối thuần thục một số ứng dụng chuyên ngành ở mức cơ bản.

Điều khó hơn không chỉ là học phần mềm, mà là xây dựng tinh thần tự học. Ngành này thay đổi liên tục. Phần mềm cập nhật, kỹ thuật mới xuất hiện, yêu cầu sản xuất thay đổi, tiêu chuẩn hình ảnh ngày càng cao. Nếu chỉ học trong giờ học chính thức mà không tự tìm tòi, người học rất khó tiến xa.

Huy nhấn mạnh rằng chính sự yêu thích đã giúp bạn có động lực “vọc vạch”, thử sai, tìm hiểu sâu hơn về những gì mình đang học. Đây là điều mà học sinh cần hiểu trước khi chọn ngành: phần mềm có thể học, kỹ thuật có thể luyện, nhưng nếu không có động lực bên trong, hành trình này sẽ rất dễ nản.

Gen Z có nhiều lợi thế hơn các thế hệ trước

Một phần đáng chú ý trong buổi tư vấn là khi Huy nhìn lại cơ hội của thế hệ Gen Z. Theo Huy, các bạn trẻ hiện nay có nhiều thuận lợi hơn trước rất nhiều.

• Thứ nhất, nguồn học liệu mở rất phong phú. Nếu muốn tìm hiểu một phần mềm, một kỹ thuật, một quy trình, các bạn có thể tìm tutorial trên YouTube, mạng xã hội, nền tảng học trực tuyến hoặc cộng đồng chuyên môn. Nhiều nội dung hướng dẫn hiện nay dễ tiếp cận hơn trước rất nhiều.
• Thứ hai, các bạn có nhiều cơ hội được định hướng hơn. Những buổi tư vấn nghề nghiệp, talkshow, workshop, chương trình giao lưu với chuyên gia giúp học sinh có cái nhìn rõ hơn về ngành. Thay vì tự mò mẫm trong mơ hồ, các bạn có thể nghe người đi trước chia sẻ, đặt câu hỏi và nhận lời khuyên thực tế.
• Thứ ba, cộng đồng ngành sáng tạo ngày càng cởi mở hơn. Người mới có thể học từ sản phẩm của người đi trước, tham gia cộng đồng, hỏi kinh nghiệm, xem breakdown, xem showreel và thử tự làm sản phẩm nhỏ.

Vì vậy, với những bạn đang tìm hiểu VFX, Animation, Game, đây là thời điểm rất phù hợp để bắt đầu. Vấn đề không phải là bạn đã giỏi ngay chưa, mà là bạn có bắt đầu tìm hiểu một cách nghiêm túc hay không.

Không biết mình hợp nhánh nào thì phải làm sao?

Nhiều học sinh khi tìm hiểu MAAC có thể cùng lúc thích cả VFX, Hoạt hình 3D và Game. Đây là điều bình thường, vì cả ba lĩnh vực đều có điểm chung là hình ảnh, công nghệ, nhân vật, chuyển động và sản phẩm thị giác.

Anh Ngô Nhật Quang Minh gợi ý rằng các bạn nên quan sát thói quen thật của mình. Khi rảnh, bạn thích xem phim hay chơi game nhiều hơn? Bạn thích nhân vật, bối cảnh, chuyển động, hiệu ứng hay câu chuyện? Bạn thích tạo ra hình ảnh đẹp, làm nhân vật chuyển động, hay thiết kế một thế giới để người khác tương tác?

Anh Võ Huy Giáp cũng bổ sung một góc nhìn rất thực tế: đôi khi phải thử làm mới biết mình thích gì. Có những bạn nhìn một sản phẩm 3D và thấy rất thích, nhưng khi bắt tay vào modeling lại nhận ra mình không thích quá trình tạo hình. Có bạn tưởng mình thích nhân vật, nhưng sau một thời gian lại thích animation. Có bạn tưởng mình thích game, nhưng thực ra lại mê hiệu ứng kỹ năng hoặc môi trường game.

Chính anh Giáp cũng từng trải qua quá trình đó. Ban đầu anh thích tạo hình nhân vật 3D. Nhưng khi nhân vật chỉ đứng yên, anh cảm thấy chưa đủ. Anh muốn nhân vật biết nói, biết cười, biết chuyển động, biết biểu cảm. Từ đó, anh nhận ra mình phù hợp hơn với animation.

Thông điệp ở đây là: không cần quá áp lực phải chọn đúng ngay từ ngày đầu. Điều quan trọng là bước vào môi trường học có lộ trình, có sản phẩm, có phản hồi, có thực hành để dần nhận ra mình phù hợp với nhánh nào.

Kết luận: Năng khiếu là lợi thế, nhưng tự học và đam mê mới là đường dài

Học VFX, 3D Animation và Game không bắt buộc bạn phải là người vẽ đẹp nhất lớp, giỏi toán nhất lớp hay biết dùng phần mềm từ trước. Những điều đó nếu có sẽ là lợi thế, nhưng không phải điều kiện quyết định.

Điều cần hơn là sự yêu thích thật sự với hình ảnh, phim, game, hoạt hình hoặc sản xuất nội dung. Từ sự yêu thích đó, người học cần rèn khả năng quan sát, tự học, thực hành, nhận phản hồi và làm lại nhiều lần.

Với phụ huynh, thay vì chỉ hỏi “con có năng khiếu không?”, có lẽ nên hỏi thêm: con có thật sự tò mò ngành này được làm ra thế nào không? Con có chịu ngồi học phần mềm, làm bài, sửa sản phẩm không? Con có thể biến sở thích thành kỷ luật học tập không?

Với học sinh lớp 12, nếu bạn chưa vẽ đẹp, chưa biết dùng phần mềm, chưa rõ mình hợp VFX, Animation hay Game, điều đó không sao. Hãy bắt đầu bằng việc tìm hiểu nghiêm túc, xem sản phẩm nhiều hơn, thử làm sản phẩm nhỏ và tìm một lộ trình học giúp bạn biến sự yêu thích thành năng lực thật.

Ở tập tiếp theo, chúng ta sẽ đi vào câu hỏi rất cụ thể: nếu học tại MAAC, lộ trình 2 năm gồm những gì, học viên được học gì qua từng học kỳ, và sau bao lâu có thể bắt đầu làm được sản phẩm đầu tay?

Nếu bạn đang phân vân mình có phù hợp với VFX, Hoạt hình 3D hay Game hay không, hãy bắt đầu bằng một buổi tư vấn định hướng. MAAC có thể giúp bạn đọc lại sở thích, năng lực hiện tại và đề xuất lộ trình học phù hợp hơn.

Đọc thêm:

Tập 1: VFX, Hoạt hình 3D và Game: Những ngành sáng tạo đang mở ra tương lai mới cho Gen Z

Tập 3: Lộ trình 2 năm tại MAAC: Học gì để làm được phim kỹ xảo, hoạt hình 3D và game?

Tập 4: Học VFX, 3D Animation và Game có dễ xin việc không? Lương bao nhiêu và AI có thay thế con người?

Về Học viện MAAC