Bản biên soạn Q&A từ chương trình tư vấn tuyển sinh MAAC trên Thanh Niên Online năm 2026
Trong bối cảnh công nghiệp văn hóa đang được nhắc đến như một hướng phát triển quan trọng, AI thay đổi cách con người sáng tạo, còn phim ảnh, game, quảng cáo và các sản phẩm giải trí số ngày càng cần hình ảnh chất lượng cao, câu hỏi đặt ra với nhiều bạn trẻ là: nếu mình thích vẽ, thích phim, thích game, thích hoạt hình, liệu những sở thích đó có thể trở thành nghề nghiệp thật sự không?
Chương trình tư vấn trực tuyến của Học viện MAAC trên Thanh Niên Online năm 2026 đặt ra đúng vấn đề đó: Khi công nghiệp văn hóa cất cánh, AI đổi luật chơi, người trẻ nên chọn gì trong các ngành Kỹ xảo điện ảnh, Diễn hoạt 3D và Đồ họa game?
Ba khách mời tham gia chương trình gồm:
- Anh Hoàng Việt Hùng – Founder & CEO Sparta VFX Studio, một studio hình ảnh số thành lập từ năm 2015 tại Hà Nội, hoạt động trong các mảng VFX cho phim và truyền hình, game cinematic trailer, CGI quảng cáo và các hình thức sản xuất hình ảnh số quy mô lớn.
- Anh Võ Huy Giáp – Giám đốc Đào tạo Học viện MAAC, đồng thời là Founder LAYER5 Animation Studio. Trước khi phụ trách đào tạo tại MAAC, anh từng có 3 năm giảng dạy 3D Animation và Modeling tại Pixel Blue College ở Canada.
- Bạn Đặng Huệ My – học viên kỳ 4 ngành 3D Animation tại Học viện MAAC.
Dưới đây là bản full text Q&A đã được biên tập lại từ để quý phụ huynh, học sinh không tham dự chương trình vẫn có thể nắm bắt nội dung một cách đầy đủ.
MC: VFX, 3D Animation và Game Art khác nhau thế nào? Điểm chung chuyên môn của ba lĩnh vực này là gì?
Anh Hoàng Việt Hùng:
Khi các bạn học sinh, sinh viên bắt đầu tìm hiểu về VFX, 3D Animation và Game Art, các bạn sẽ thấy ba lĩnh vực này có khá nhiều điểm chung về bộ công cụ. Ví dụ, cả ba đều có thể dùng đến công cụ 3D, công cụ xử lý hình ảnh, công cụ dựng hình, ánh sáng, vật liệu, chuyển động hoặc các phần mềm phục vụ sản xuất hình ảnh số.
Tuy nhiên, điều quan trọng là các bạn phải xác định được đầu ra cuối cùng mà mình muốn hướng tới là gì.
Nếu bạn muốn đi theo hướng làm phim, làm quảng cáo, làm các sản phẩm có kỹ xảo hình ảnh, thì bạn có thể chọn hướng VFX. Nếu bạn muốn làm phim hoạt hình, tạo nhân vật chuyển động, kể chuyện bằng diễn xuất nhân vật, thì bạn nên chọn 3D Animation. Còn nếu bạn mong muốn sau này làm việc tại các công ty game, tạo nhân vật, môi trường, asset hoặc các sản phẩm liên quan đến game, thì bạn có thể chọn hướng Game Art/Game Design.
Việc xác định hướng đi từ đầu rất quan trọng. Khi có một mục tiêu rõ ràng, con đường học của các bạn sẽ nhanh hơn và ít bị nhiễu hơn. Trong quá trình học, các bạn rất dễ bị “rung động” vì nhìn sang lĩnh vực nào cũng thấy hay, thấy đẹp, thấy muốn thử. Nhưng nếu cứ lan man mãi thì sẽ khó đi sâu.
Vì vậy, anh thường khuyên các bạn hãy tự hỏi mình: mình thật sự muốn làm ra sản phẩm gì? Mình muốn làm phim, làm hoạt hình hay làm game? Khi trả lời được câu hỏi đó, các bạn sẽ dễ xác định con đường của mình hơn.
Tuy nhiên, các bạn cũng không cần quá lo nếu ban đầu chọn rồi sau đó thấy chưa thật sự phù hợp. Vì ba lĩnh vực này có một nền tảng công cụ và tư duy khá gần nhau, nên trong quá trình học, nếu phát hiện hướng đi ban đầu chưa đúng, các bạn vẫn có thể điều chỉnh. Điều quan trọng là phải có nền tảng tốt và đủ vững chắc để chuyển đổi khi cần.
MC: Trong khoảng 5 năm tới, ngành truyền thông – giải trí Việt Nam sẽ phát triển ra sao, đặc biệt với VFX, 3D Animation và Game Art?
Anh Võ Huy Giáp:
Để dự đoán 5 năm tới, chúng ta nên nhìn lại khoảng 3 năm gần đây. Nếu nói về phim chiếu rạp Việt Nam, có thể thấy số lượng phim ra rạp đang tăng khá nhanh. Năm 2023 có khoảng 28 phim chiếu rạp. Năm 2024 tăng lên khoảng hơn 30 phim. Năm 2025 có trên 50 phim. Riêng năm 2026, nếu so cùng kỳ 3 tháng đầu năm với 2025 thì số lượng phim đã tăng; và dự kiến từ nay đến cuối năm có thể lên đến khoảng hơn 70 phim chiếu rạp.
Điều này cho thấy thị trường đang có nhu cầu thật. Người xem có nhiều lựa chọn hơn, còn các nhà làm phim cũng nhìn thấy đây là một thị trường có thể đầu tư. Không chỉ nhà sản xuất Việt Nam, mà một số nhà sản xuất nước ngoài cũng đang quan tâm đến Việt Nam như một case study: vì sao điện ảnh Việt Nam lại phát triển nhanh như vậy. Đã có những nhà đầu tư đến từ Hàn Quốc, Singapore và Pháp cũng bắt đầu tìm hiểu, đầu tư hoặc nghiên cứu thị trường Việt Nam nhiều hơn.
Tuy nhiên, câu chuyện không chỉ nằm ở số lượng phim. Khi khán giả có nhiều lựa chọn hơn, họ cũng khó tính hơn. Họ muốn phim phải đẹp hơn, hoa mỹ hơn, nội dung hay hơn, diễn xuất tốt hơn, hình ảnh thuyết phục hơn. Khi nhu cầu người xem tăng lên, yêu cầu dành cho nhà làm phim, người làm sáng tạo và các studio cũng tăng theo.
Từ đó, nhu cầu nhân sự cũng sẽ tăng. Hiện nay MAAC có ba chuyên ngành chính: VFX, 3D Animation và Game Art & Design. Cả ba vẫn còn khá mới tại Việt Nam, nhưng nhiều trường và đơn vị đào tạo cũng đang bắt đầu nghiên cứu để đưa các lĩnh vực này vào lộ trình giảng dạy chính thức.
Riêng MAAC, trong khoảng 5 năm từ khi thành lập đến nay, học viện đã có quan hệ khá chặt chẽ với nhiều studio. Qua trao đổi với các studio, tôi thấy nhu cầu tuyển dụng đang gia tăng, đồng thời mô hình làm việc của các công ty cũng mở rộng hơn. Ví dụ như Sparta của anh Hùng hiện nay đang làm những dự án phức tạp hơn, quy mô sản xuất lớn hơn, thậm chí đầu tư vào trường quay mới và các hình thức sản xuất như virtual production. Đó là tín hiệu cho thấy các studio đang chuẩn bị cho tương lai.
Tất nhiên, kinh tế có lúc lên lúc xuống, nên không thể khẳng định tuyệt đối. Nhưng ở thời điểm hiện tại, xu hướng vẫn đang đi lên.
Anh Hoàng Việt Hùng bổ sung:
Khi nhìn về tương lai, mình luôn nhìn từ quá khứ và tình trạng hiện tại. Ở góc nhìn vĩ mô, những gì xảy ra trên thế giới đều ảnh hưởng đến Việt Nam, từ kinh tế, xã hội đến thị trường sản xuất hình ảnh.
Trong vài năm gần đây, chúng ta nghe nhiều tin không tốt về các studio VFX lớn trên thế giới: có nơi phá sản, có nơi cắt giảm nhiều nhân sự để duy trì hoạt động. Nguyên nhân đến từ bối cảnh kinh tế toàn cầu khó khăn. Nhưng trong khó khăn đó, mình lại nhìn thấy một điểm sáng cho Việt Nam.
Nhu cầu xem phim, xem nội dung giải trí và sử dụng hình ảnh số trên thế giới vẫn còn. Các studio vẫn phải sản xuất. Khi các thị trường lớn gặp khó về chi phí, những thị trường mới nổi như Việt Nam có lợi thế về giá cả, nhân sự và mức sống. Điều này khiến cán cân sản xuất có xu hướng dịch chuyển dần về châu Á, Đông Nam Á và đặc biệt là Việt Nam.
Chúng ta đã thấy nhiều bạn trẻ Việt Nam tham gia các dự án phim lớn trên thế giới. Điều đó chứng minh người Việt có đủ khả năng và kỹ thuật để đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Nhưng để nắm bắt cơ hội này, chúng ta phải chuẩn bị nguồn nhân sự mạnh, có kỹ thuật cao và đủ năng lực làm việc trong pipeline chuyên nghiệp.
Ở Việt Nam, chính phủ cũng có nhiều định hướng liên quan đến phát triển văn hóa và hỗ trợ phim ảnh. Khi dòng tiền bắt đầu đổ nhiều hơn vào các dự án nghệ thuật, phim ảnh, quảng bá và công nghiệp văn hóa, đây là cơ hội rất tốt cho Việt Nam. Dù tình hình thế giới còn khó khăn, chính khó khăn đó có thể trở thành lợi thế nếu Việt Nam chuẩn bị tốt nhân lực và hạ tầng ngay từ bây giờ.
Theo anh, cơ hội này cần được nắm bắt trong năm nay, chứ không phải đợi vài năm nữa. Chỉ cần chậm thêm vài tháng, chúng ta đã có thể đi chậm hơn rất nhiều.
MC: Là một người trẻ, Huệ My có nghĩ việc chọn ngành hiện nay phải gắn với xu hướng công nghệ không? Vì sao Mi chọn học 3D Animation?
Đặng Huệ My:
Theo em, hiện nay công nghệ phát triển rất nhanh. Vì công nghệ phát triển nhanh nên việc tiếp cận thông tin của các bạn trẻ cũng dễ hơn rất nhiều so với các anh chị thế hệ trước. Những ngành liên quan đến công nghệ, đặc biệt là các ngành phục vụ giải trí, thường rất thu hút các bạn trẻ.
Cá nhân em cũng là một người chọn ngành phần nào dựa trên xu hướng. Khoảng 3–4 năm trước, khi còn học đại học, em rất thích xem phim hoạt hình, đặc biệt là các phim có yếu tố hành động, viễn tưởng. Trong giai đoạn đó, có một bộ phim hoạt hình dựa trên tựa game Liên Minh Huyền Thoại đã thu hút em rất mạnh.
Khi xem phim đó, em bị cuốn hút bởi nhiều khâu: concept, hình ảnh, câu chuyện, cách xây dựng thế giới và nhân vật. Chính điều đó thúc đẩy em tìm hiểu sâu hơn về ngành. Sau khi tìm hiểu kỹ, em chọn MAAC là nơi để cải thiện bản thân và học chuyên sâu hơn về 3D Animation.
MC: Việt Nam hiện nay có phải chỉ là “công xưởng gia công” cho Disney, Netflix hay các tập đoàn lớn không? Hay chúng ta đang dần chuyển sang sáng tạo IP riêng?
Anh Hoàng Việt Hùng:
Theo mình, Việt Nam vốn đã trở thành một trong những công xưởng gia công đồ họa cho thế giới. Chúng ta làm rất nhiều phim, sản phẩm hình ảnh cho các công ty lớn như Disney, Netflix và nhiều studio khác. Không chỉ các studio Việt Nam, mà cả một số studio Hàn Quốc cũng đặt cơ sở tại Việt Nam để sử dụng nguồn nhân lực ở đây.
Nhưng mình muốn nhấn mạnh rằng gia công không hề xấu. Đó là một bước mà chúng ta cần đi qua. Nếu nhìn sang những quốc gia lớn gần chúng ta như Trung Quốc, họ cũng từng là công xưởng gia công. Sau một thời gian tích lũy năng lực, họ bắt đầu có phim hoạt hình riêng, IP riêng, những sản phẩm sáng tạo riêng rất lớn.
Gia công giúp chúng ta tiết kiệm rất nhiều thời gian. Thay vì tự mày mò xem quy trình đúng là gì, các studio quốc tế đưa quy trình đã được kiểm chứng về cho chúng ta. Chúng ta học từ đó: cách quản lý dự án, cách xử lý task, kỹ thuật sử dụng, cách vận hành pipeline, cách quản lý một project. Toàn bộ những điều này giúp rút ngắn rất nhiều thời gian học nghề.
Nếu các nước khác phải mất 10 năm, 20 năm, thậm chí nhiều chục năm để nghiên cứu và tạo ra thành quả, thì chúng ta hiện nay đang được thừa hưởng thành quả đó. Có thể nói là chúng ta đang đứng trên vai người khổng lồ. Việc gia công, nếu nhìn đúng, là một bước rất tốt để học quy trình và tích lũy năng lực.
Tất nhiên, để tạo ra phim hoạt hình riêng, IP riêng hoặc các sản phẩm mang bản sắc Việt Nam, chúng ta cần nhiều yếu tố hơn: hạ tầng, nhân lực chất lượng cao, thiết bị, phần mềm, nguồn vốn, chính sách hỗ trợ và thị trường. Trước đây, hành trình làm phim hoạt hình hoặc sản phẩm 3D tại Việt Nam khó hơn bây giờ rất nhiều. Còn hiện nay, các bạn trẻ có thể tiếp cận phần mềm dễ hơn, công cụ mạnh hơn, khả năng sáng tạo cũng rất tốt.
Trong tương lai, khi nguồn lực đủ và có thêm sự hỗ trợ, việc Việt Nam tạo ra nhiều phim hoạt hình, game hoặc IP riêng là điều hoàn toàn có thể. Nhưng trước mắt, các studio vẫn phải tồn tại, phải vận hành được, phải có doanh thu rồi mới đi tiếp đến những ước mơ lớn hơn.
MC: Học VFX, 3D Animation hay Game Art thì sau này chỉ làm phim hoặc game thôi sao? Các kỹ năng này có thể dùng ở lĩnh vực khác không? Mức lương và lộ trình thăng tiến như thế nào?
Anh Võ Huy Giáp:
Nhiều bạn nghĩ học VFX là chỉ làm kỹ xảo cho phim. Thực ra không phải như vậy. Khi nói đến VFX, 3D Animation hay Game Art, chúng ta đang nói đến những nhóm kỹ năng phục vụ chung cho một lĩnh vực lớn hơn: nền tảng giải trí số và sản xuất hình ảnh số. Phim và game đều nằm trên nền tảng digital.
Nếu học VFX, các bạn không chỉ làm kỹ xảo cho phim. MV ca nhạc cũng cần kỹ xảo. Quảng cáo cũng cần kỹ xảo. Khi kỹ xảo tốt, thước phim hay hơn, người xem chú ý đến sản phẩm hơn, từ đó hỗ trợ truyền thông và bán hàng tốt hơn.
3D Animation cũng vậy. Trước đây, khi nói đến hoạt hình, nhiều người nghĩ đến Disney và nghĩ rằng hoạt hình là những hình vẽ. Nhưng hiện nay, hoạt hình 3D được tạo ra từ các hình khối 3D. Mà hình khối 3D thì xuất hiện ở khắp nơi: quảng cáo, phim ảnh, game, cinematic, nhân vật ảo, sản phẩm ảo.
Một vật thể 3D khi tạo ra ban đầu chỉ đứng yên. Nó cần có chuyển động. Người học 3D Animation là người làm cho vật thể hoặc nhân vật đó chuyển động. Đôi khi không chỉ nhân vật chuyển động, mà cả camera trong môi trường 3D cũng cần chuyển động để tạo ra thước phim hấp dẫn.
Trong game, nhân vật 3D cũng phải chuyển động, phải có chiêu thức, hành động, biểu cảm. Khi làm phim, có những cảnh nguy hiểm mà diễn viên thật hoặc cascadeur không thể thực hiện an toàn, chúng ta có thể cần diễn viên đóng thế bằng 3D. Khi đó, 3D Animation cũng tham gia.
Còn Game Art cũng không chỉ dùng cho game. Các bạn học thiết kế môi trường game, tạo nhân vật, vật phẩm, vùng đất, bối cảnh. Những kỹ năng tạo môi trường đó có thể dùng trong phim, quảng cáo, virtual production hoặc các sản phẩm hình ảnh số khác. Ví dụ, khi làm phim về một bối cảnh xưa không còn tồn tại, đội ngũ 3D có thể tái tạo lại phố xá, cảnh vật, không gian để phục vụ phim.
Vì vậy, nếu các bạn thích một loại kỹ năng nào đó, các bạn có thể chọn hướng đó. Nhưng trong thực tế công việc, các bạn vẫn có thể tham gia nhiều lĩnh vực khác nhau, vì khách hàng và dự án mới là người đưa ra đề bài. Mình không thể nói “em chỉ thích phim, không thích game” hoặc ngược lại. Người làm nghề phải giải được bài toán của sản phẩm.
Về mức lương, tất cả ngành nghề đều có một mức sàn ban đầu. Sau đó, thu nhập phụ thuộc vào khả năng, kỹ năng, số năm kinh nghiệm và tốc độ phát triển của mỗi người. Ở TP.HCM, các bạn mới ra trường có thể bắt đầu khoảng 8 triệu đồng/tháng. Sau đó, mức lương sẽ tăng theo năng lực và kinh nghiệm.
Về thăng tiến, có hai hướng: chiều dọc và chiều ngang. Chiều dọc là đi sâu vào một kỹ năng để trở thành chuyên gia. Ví dụ, trong 3D Animation, các bạn có thể đi sâu vào action hoặc acting. Action là chuyển động hành động, còn acting là diễn xuất nhân vật. Nếu đi rất sâu, các bạn có thể trở thành chuyên gia của lĩnh vực đó.
Chiều ngang là khi các bạn hiểu rộng nhiều bộ phận khác nhau và có thể đi sang các vị trí bao quát hơn như Associate Producer, Producer hoặc Line Producer. Producer là người hiểu các khâu sản xuất, biết vận hành dự án, quản lý đội ngũ nhiều bộ phận. Line Producer ở cấp cao hơn có thể nhìn vào một dự án và ước lượng cần bao nhiêu người, chi phí bao nhiêu, thời gian bao lâu để hoàn thành.
Anh Hoàng Việt Hùng bổ sung:
Animation xuất hiện ở rất nhiều nơi. Ví dụ trong quảng cáo, khi một chai nước vặn mở ra, nước chuyển động, hoa nở, sản phẩm xoay, đó cũng là animation. Trong game, dù là game mobile hay game AAA cho PC, PS5, animation là phần không thể thiếu. Nếu không có animation, nhân vật sẽ đứng im.
Ngay cả khi làm poster quảng bá với nhân vật 3D, các bạn vẫn cần pose dáng. Muốn pose dáng thì phải gắn xương, điều khiển nhân vật, tạo dáng sao cho đúng. Tức là vẫn chạm đến animation.
FX cũng tương tự. Nếu bạn làm FX trong VFX, nhiều công cụ hiện nay có thể hỗ trợ chuyển đổi sang game engine như Unreal Engine. Các công cụ ngày càng hỗ trợ lẫn nhau mạnh hơn. Vì vậy, điều quan trọng là các bạn cần mở rộng khả năng sáng tạo và không chỉ đóng khung mình trong một lĩnh vực duy nhất.
MC: Với Huệ My, điều thú vị và khó khăn khi học 3D Animation là gì? Một ngày đi học của My diễn ra như thế nào?
Đặng Huệ My:
Khi học 3D Animation, điều thú vị nhất với em là ngành này mang lại cho em một góc nhìn mới, gần như thay đổi khả năng quan sát cuộc sống của em. Khi học, em bắt đầu quan sát mọi thứ xung quanh kỹ hơn: chuyển động của vật thể, chuyển động của con người, tính chất của vật liệu và cả ánh sáng.
Em cũng rất thích việc sử dụng ánh sáng để “tô màu” cho sản phẩm của mình. Điều làm em vui là khi em có thể tự tay hoàn thiện một sản phẩm chỉn chu trước khi đưa lên màn ảnh hoặc cho mọi người xem, và qua đó truyền tải được thông điệp mà mình muốn nói.
Về khó khăn, lúc mới vào ngành, em bị choáng ngợp vì lượng kiến thức mới khá nhiều và có nhiều phần mềm chuyên môn. Thời gian đầu, em không thể thuần thục ngay được.
Một ngày học của em thường xoay quanh các bài tập trên lớp. Các bạn trong lớp sẽ feedback bài cho nhau, sau đó dành thời gian còn lại để luyện tập thêm.
Anh Võ Huy Giáp bổ sung:
Ngành Animation đòi hỏi người học phải quan sát rất kỹ. Nếu làm chuyển động không đúng logic đời sống, nhân vật nhìn sẽ bị kỳ ngay.
Anh nhớ có một lần Mi và một số bạn hỏi anh vì sao nhân vật đi bộ không tự nhiên. Anh đã dẫn các bạn ra cầu thang để quan sát trực tiếp. Khi con người đi, cơ thể chuyển trọng lượng từ chân này sang chân kia, hông xoay, vai chuyển, nhịp bước thay đổi. Những hoạt động này diễn ra mỗi ngày nên mình thường không để ý. Nhưng khi làm animation, các bạn phải quan sát lại tất cả.
Người làm animation phải đưa những yếu tố từ cuộc sống thật vào thế giới 3D. Nếu không quan sát đời sống, nhân vật sẽ thiếu sự tự nhiên.
Anh Hoàng Việt Hùng bổ sung:
Anh thường nói với các bạn làm animation rằng các bạn phải đưa linh hồn vào nhân vật, đưa cuộc sống vào từng hành động, từng frame hình, từng keyframe.
Đi bộ cũng không phải ai cũng giống ai. 100 người có thể có 100 kiểu đi khác nhau. Người buồn đi khác người vui. Người già, trẻ em, người cao, người thấp, người mập, người gầy đều có dáng đi khác nhau. Vì vậy, trải nghiệm cuộc sống rất quan trọng với artist. Khi các bạn đưa góc nhìn và trải nghiệm của mình vào sản phẩm, sản phẩm sẽ có tính con người hơn, chân thật hơn và có linh hồn hơn.
MC: Để tạo ra những cảnh phim hoành tráng như Star Wars, Avatar, có cần sự phối hợp giữa đạo diễn và người làm hậu kỳ kỹ xảo không? Nếu muốn học ngành này, nên tự học, học online hay học ở trường chuyên nghiệp? Bao lâu có thể làm việc được?
Anh Hoàng Việt Hùng:
Càng làm dự án lớn, mức độ tin tưởng giữa các công ty, giữa các con người và giữa các bộ phận càng quan trọng. Một dự án lớn thường cần một đội ngũ có bề dày thành tích, có lịch sử đã từng làm qua các dự án tương tự. Vì vậy, các phim lớn thường ưu tiên các công ty đã có tên tuổi như Industrial Light & Magic (ILM), Double Negative, WETA hoặc các studio đã được bảo chứng bằng nhiều dự án quốc tế.
Khi làm những bộ phim như Avatar, đạo diễn và đội ngũ kỹ xảo phải làm việc với nhau rất chặt chẽ. Đạo diễn có một tầm nhìn rất cụ thể, nhưng để biến tầm nhìn đó thành hình ảnh, cần rất nhiều buổi trao đổi, phát triển concept, thử nghiệm và chỉnh sửa.
Ví dụ, nếu đạo diễn nghĩ ra một thế giới như Avatar, ông ấy phải mô tả rất kỹ: nhân vật trông như thế nào, cơ thể ra sao, có đuôi, có đặc điểm khác người như thế nào, thế giới đó có núi bay, sinh vật kỳ lạ, môi trường ra sao. Những ý tưởng ban đầu này cần được hình dung dần dần, phát triển qua nhiều ngày, nhiều tháng, rồi trở thành tiêu chuẩn chung cho cả đoàn làm phim.
Vì vậy, nếu các bạn muốn tham gia các dự án lớn, trình độ của các bạn cũng phải rất cao. Học ở trường giúp rút ngắn con đường vì nhà trường cung cấp lộ trình, thầy cô hướng dẫn các bạn nên học gì trước, học bộ công cụ nào, đi theo trình tự nào để không bị rẽ nhánh quá nhiều.
Tuy nhiên, học ở trường chưa đủ. Tự học là điều bắt buộc. Dù là sinh viên mới hay senior artist trong studio, ai cũng phải tự học hằng ngày. Mỗi dự án có thể có bài toán mới, đôi khi chưa có sẵn cách xử lý. Người làm nghề phải tự tìm cách giải quyết. Chính quá trình tự học qua từng job sẽ giúp portfolio của các bạn dày hơn và tốt hơn.
Tóm lại, để đi xa trong ngành này, các bạn cần kết hợp ba yếu tố:
- Học bài bản để có nền tảng và lộ trình,
- Tự học để phát triển liên tục, và
- Làm sản phẩm để xây portfolio.
Khi có sản phẩm tốt, có đề tài tốt, có khả năng tự học tốt, cơ hội tham gia các dự án lớn sẽ nằm trong tầm tay hơn.MC: Nếu em vẽ không đẹp thì có học 3D Animation được không? Với Game Art, có phải chơi game giỏi thì học ngành này cũng giỏi không?
Anh Võ Huy Giáp:
Anh là một người vẽ không đẹp, nhưng lại chơi game rất nhiều. Đến thời điểm hiện tại, dù đã có khoảng 15 năm trong nghề, từng tham gia nhiều dự án như Age of Empires II của Microsoft, trailer Mystic Quest Princess của Disney cùng các đồng nghiệp Việt Nam, anh vẫn phải nói thật rằng mình vẽ không đẹp.
Nhưng 3D có một điều rất thú vị. Khi nhìn vào giấy trắng, có thể anh không cảm nhận tốt độ sâu. Nhưng trong không gian 3D, con mắt giống như một chiếc flycam, có thể bay quanh vật thể, xoay vật thể, nhìn từ nhiều góc và cảm nhận khối ngay lập tức. Vì vậy, với những bạn chưa vẽ đẹp, 3D có thể là một môi trường giúp các bạn cảm nhận hình khối tốt hơn.
Ngoài ra, nền tảng digital có một tác vụ rất đáng yêu là Ctrl Z. Khi làm sai, mình có thể undo, quay lại bước trước, thử lại. Điều đó cho phép người học thử nghiệm nhiều hơn, sai rồi sửa, chọn hướng khác để đi tiếp.
Nếu bạn biết vẽ thì đó là lợi thế rất lớn. Biết vẽ giúp bạn cảm thụ hình khối, ánh sáng, bóng đổ và tỷ lệ nhanh hơn. Khi vào môi trường 3D, bạn sẽ như “hổ mọc thêm cánh”. Nhưng nếu bạn chưa vẽ đẹp, điều đó không có nghĩa là không thể học. Nếu một người vẽ không đẹp như anh vẫn có thể đi được trong ngành này, thì các bạn hoàn toàn có thể bắt đầu và phát triển nếu đủ nghiêm túc.
Còn với Game Art, các bạn không nhất thiết phải chơi game giỏi, nhưng phải chơi game. Vì game không chỉ là hình ảnh đẹp. Game là trải nghiệm. Nếu chưa từng trải nghiệm game, rất khó làm sản phẩm cho người chơi.
Khi làm phim, người xem chỉ cần ngồi xem. Nhưng game thì khác, người chơi tương tác trực tiếp. Vì vậy, người làm game cần hiểu vì sao game này hay với mình nhưng có thể không hay với người khác; vì sao game kia mình thấy chưa tốt nhưng người khác lại thích; cách người chơi phản ứng với nhân vật, bối cảnh, gameplay, vật phẩm và trải nghiệm.
Khi chơi game với tư duy phân tích, bạn sẽ hiểu ngành tốt hơn. Anh kể một câu chuyện vui: có những studio hoặc chuyên gia game dành thời gian để cả team cùng chơi game, vì khi làm game, phải chơi mới cảm thụ được trải nghiệm. Vì vậy, với Game Art, không cần chơi giỏi, nhưng cần chơi, quan sát và phân tích.
MC: Để học tốt và làm việc tốt trong ngành 3D Animation, ngoài yêu thích và đam mê, người trẻ cần có tố chất và tính cách gì?
Đặng Huệ My:
Theo em, để học tốt 3D Animation, điều đầu tiên là cần sự kiên trì. Quá trình học không quá ngắn, cũng không quá dài, nhưng trong suốt quá trình đó sẽ có nhiều lúc mình nản. Có những bài tập phải sửa đi sửa lại rất nhiều lần. Cá nhân em cũng có những lúc một bài phải nhờ thầy cô sửa ít nhất 5 lần.
Ở thời điểm đó, mình có thể rất nản. Nhưng nếu muốn đi tiếp với đam mê, mình phải giữ được sự kiên trì để không bỏ cuộc giữa chừng.
Điều thứ hai là tinh thần học hỏi và tự học. Trong lớp, em thường hỏi thầy cô khá nhiều. Có khi em cũng sợ là mình làm phiền thầy cô, nhưng nhờ hỏi như vậy mà em học được nhiều hơn. Trong thời gian tự học, nếu gặp khó khăn, em cũng nhắn tin hỏi thầy cô. Với em, chủ động hỏi và chủ động học là điều rất quan trọng.
Anh Võ Huy Giáp bổ sung:
Thật ra, những câu hỏi của Mi rất chính đáng. Giảng viên không sợ sinh viên hỏi. Ngược lại, khi thấy sinh viên chủ động hỏi, mình rất mừng. Nhiều bạn hiện nay, đặc biệt là Gen Z, có thể hơi ngại hỏi, sợ nói ra thì thầy cô đánh giá là không hiểu bài. Nhưng trong ngành này, không hiểu và hỏi lại là chuyện rất bình thường.
Tố chất đầu tiên là phải có tinh thần tự học. Công nghệ và phần mềm thay đổi liên tục. Mỗi năm có thể có phiên bản phần mềm mới, công cụ mới, kỹ thuật mới. Dù bạn là người có 15 năm kinh nghiệm hay là học viên mới, khi một phần mềm mới ra, tất cả đều phải tiếp xúc và học lại từ đầu ở một mức độ nào đó.
Vì vậy, anh luôn nói với sinh viên rằng hãy phát triển khả năng tự học. Khi ra trường rồi, bản thân mình sẽ là người thầy quan trọng nhất của mình.
MC: AI đang tác động như thế nào đến công việc sáng tạo trong VFX, 3D và Game Design? AI có làm artist bị thay thế không?
Anh Hoàng Việt Hùng:
AI là một chủ đề rất nóng và cũng khá nhạy cảm. Hiện nay có hai luồng quan điểm trái chiều. Một số artist chấp nhận đưa AI vào workflow để hỗ trợ công việc. Một số artist khác thì lo ngại hoặc phản đối, vì họ sợ AI ảnh hưởng đến nghề nghiệp, chất xám và giá trị sáng tạo.
Ở góc nhìn thực tế là Giám đốc của một studio hàng ngày phải đối diện với thách thức làm nhanh, làm đẹp với chi phí hợp lý, tôi cho rằng AI có thể hỗ trợ rất nhiều. Ví dụ, nếu cần concept ban đầu cho một dự án, thay vì phải thuê một đội ngũ lớn ngay từ đầu, chúng ta có thể dùng AI để tạo ra một số hình ảnh tham khảo. Những hình ảnh đó có thể đúng khoảng 70–80% ý tưởng, sau đó con người sẽ điều chỉnh, finalize và đưa về đúng vision của đạo diễn hoặc creative team.
AI đang phát triển rất mạnh, được các hãng lớn thúc đẩy và quảng bá. Trên mạng xã hội có rất nhiều sản phẩm AI trông hoành tráng, khiến nhiều người cảm thấy choáng ngợp. Nhưng khi người dùng tự làm, họ sẽ thấy không dễ để tạo được sản phẩm đúng như quảng cáo. Giống như trước đây khi ngành chuyển từ vẽ 2D sang làm 3D, ban đầu cũng có sự hỗn loạn. Sau đó, mọi thứ sẽ dần định hình lại: AI sẽ trở thành một công cụ hỗ trợ để công việc nhanh hơn.
Điều quan trọng là chúng ta phải tiến hóa. Nếu xem AI là kẻ thù, sức người rất khó chống lại máy móc. Nhưng nếu biết tận dụng, AI có thể tiết kiệm thời gian rất nhiều.
Người làm nghề cần đứng ở vị trí làm chủ công cụ. Khi AI tạo ra một sản phẩm đạt 70–80% yêu cầu của khách hàng, người có nền tảng mỹ thuật, thiết kế, phim ảnh và storytelling sẽ nhìn ra chỗ nào chưa hợp lý, chỗ nào cần sửa, chỗ nào cần tinh chỉnh để đạt chuẩn. Cùng là dùng AI, nhưng người có nghề sẽ tạo ra kết quả khác hẳn người chỉ nhập prompt và để AI tự quyết định.
Vì vậy, các bạn không nên quá lo lắng. Hãy tập trung xây nền tảng: mỹ thuật cơ bản, kiến thức phim ảnh, khả năng kể chuyện, tư duy hình ảnh. Khi có nền tảng, các bạn sẽ làm chủ AI tốt hơn và giá trị của các bạn sẽ cao hơn.
Anh Võ Huy Giáp bổ sung:
Với anh, AI là một công cụ. Nhiều bạn lo AI thay thế mình, nhưng thực tế AI vẫn cần con người đứng phía sau. Nếu mình không ra lệnh, không đưa yêu cầu, không thẩm định, AI cũng không tự làm đúng điều mình cần.
Trong công việc, anh cũng có sử dụng AI. Ví dụ, có công cụ giúp tạo vật thể 3D rất nhanh từ hình ảnh. Trước đây, một artist có thể mất một ngày để dựng một cái bàn, cái ghế, cây viết. Bây giờ AI có thể tạo ra trong vài phút. Nhưng sản phẩm đó vẫn cần người có kiến thức nền tảng thẩm định: hình khối đúng chưa, có lỗi không, có phù hợp với dự án không, cần chỉnh chỗ nào.
Người thật sự làm chủ công cụ là người có nền tảng đủ tốt để kiểm tra và chỉnh sửa sản phẩm AI. Nếu chỉ nhận sản phẩm AI mà không biết đúng sai, rất khó đi xa.
AI cũng có điểm mạnh và điểm yếu. Công cụ nào cũng vậy, người làm nghề phải hiểu sức mạnh của nó nằm ở đâu, giới hạn ở đâu, đưa nó vào quy trình lớn như thế nào để sản phẩm cuối cùng vẫn đúng mỹ thuật, đúng vision của đạo diễn và đúng deadline của producer.
Cuối cùng, dùng AI hay không là lựa chọn của creative team. Nhưng quan trọng nhất vẫn là chạy đúng deadline, tạo được sản phẩm đúng yêu cầu và giữ được chất lượng.
MC: MAAC có chính sách hỗ trợ học phí, học bổng hoặc ưu đãi gì cho học viên không?
Anh Võ Huy Giáp:
Chương trình học bổng của MAAC có nhiều hình thức và có thể thay đổi theo từng sự kiện. Ví dụ, hàng tháng MAAC có chương trình MAAC Tour và Talkshow chuyên ngành. Trong các chương trình này, học viện thường mời chuyên gia từ studio, có thể là team lead, supervisor hoặc người đang làm chuyên môn ở một lĩnh vực cụ thể, đến chia sẻ kiến thức và cho các bạn trải nghiệm.
Hoạt động trải nghiệm có thể là diễn hoạt một nhân vật 3D, thiết kế ánh sáng trong môi trường 3D, key phông xanh để ghép hình hoặc các hoạt động liên quan đến VFX, 3D Animation và Game Art. Thông qua những sự kiện như vậy, MAAC có thể có các voucher, học bổng hoặc các hình thức hỗ trợ cho học viên.
Nếu các bạn đã có sản phẩm cá nhân, các bạn có thể mang đến để được đánh giá. Nếu sản phẩm cho thấy bạn đã tự học, đã có nền tảng hoặc có kỹ năng trước đó, học viện có thể xem xét hỗ trợ, thậm chí trong một số trường hợp có thể giúp bạn rút ngắn lộ trình hoặc vượt qua một số học kỳ phù hợp.
Ví dụ như Huệ My, bạn không học trọn vẹn 2 năm theo cách thông thường. Vì My đã có một số kỹ năng trước đó, sau khi trao đổi với thầy Dũng, Giám đốc Học viện MAAC, My đủ điều kiện để vượt qua một phần lộ trình. Tuy vậy, My vẫn muốn học lại một số học kỳ để củng cố nền tảng.
Vì vậy, anh khuyên các bạn nên theo dõi fanpage của MAAC để cập nhật các chương trình event, talkshow, MAAC Tour, học bổng và ưu đãi. Học bổng có nhiều mức khác nhau, tùy theo từng chương trình và thời điểm. Ngoài các sự kiện tại MAAC, học viện cũng có thể tổ chức hoạt động tại các trường THPT hoặc các địa điểm khác để tiếp cận học sinh.
MC: Trước khi kết thúc chương trình, ba khách mời có lời khuyên nào dành cho những bạn muốn theo học VFX, Game Art và 3D Animation không?
Đặng Huệ My:
Dựa trên trải nghiệm cá nhân, em muốn khuyên các bạn hãy chuẩn bị cho mình một sự kiên trì thật mạnh mẽ để có thể theo đuổi đam mê đến cùng. Ngành này sẽ có lúc khó, có lúc nản, có lúc phải sửa bài nhiều lần, nên mình cần chịu khó và chịu cực để đi tiếp.
Anh Hoàng Việt Hùng:
Lời khuyên của anh là các bạn nên học thật chắc nền tảng. Đây là điều tối quan trọng. Những kiến thức nền tảng sau này sẽ làm giá trị của các bạn tăng lên rất nhiều.
Ví dụ, bản thân anh hiện nay có thể được khách hàng trả phí cho mỗi ngày làm việc không phải vì ngồi máy tính làm từng thao tác, mà vì anh có thể giám sát một cảnh kỹ xảo, đánh giá phần mỹ thuật, xem hình ảnh cần sắp xếp thế nào để tốt hơn. Những việc đó đến từ nền tảng và kinh nghiệm.
Khi AI phát triển, nền tảng càng quan trọng. Nếu có nền tảng, các bạn sẽ làm chủ công cụ tốt hơn. Còn trong quá trình học và làm nghề, chắc chắn các bạn sẽ gặp nhiều khó khăn, thậm chí có những giai đoạn rất đau thương. Muốn thành công, hãy chuẩn bị tinh thần rằng mình sẽ phải đi qua những giai đoạn như vậy.
Anh Võ Huy Giáp:
Với cương vị từng giảng dạy ở Canada và Việt Nam, anh đã tiếp xúc với rất nhiều sinh viên. Lời khuyên của anh dành cho Gen Z là: hãy bớt lo sợ lại và tận hưởng niềm vui trong quá trình học.
Các bạn đừng chỉ tập trung vào sản phẩm cuối cùng. Hãy tập trung vào câu hỏi: hôm nay mình có khác gì hôm qua không? Mỗi ngày học một chút, hiểu thêm một chút, luyện thêm một chút. Một năm có 365 ngày. Nếu mỗi ngày các bạn tiến bộ một ít, sau một năm nhìn lại, các bạn sẽ thấy mình khác rất nhiều.
Nếu các bạn chỉ nhìn vào sản phẩm cuối và so sánh với người khác, các bạn sẽ rất dễ nản. Trong ngành này, ai cũng từng bắt đầu từ những sản phẩm chưa đẹp. Anh thường mời các diễn giả đến MAAC và khuyên họ đừng chỉ mang sản phẩm đẹp hiện tại, mà hãy mang cả sản phẩm ngày xưa khi họ còn đi học, để học viên thấy rằng những người giỏi hôm nay cũng từng có sản phẩm rất bình thường.
Vì vậy, các bạn hãy vững tin hơn. Đừng quá lo sợ. Hãy học, hãy vui với việc học, hãy tập trung phát triển mỗi ngày thay vì chỉ nhìn xem kết quả của mình có bằng người khác hay không. Nếu làm được như vậy, anh tin các bạn sẽ thành công trong lĩnh vực này.
Kết luận chương trình
Qua chia sẻ của ba khách mời, có thể thấy VFX, 3D Animation và Game Art không chỉ là những hình ảnh chuyển động trên nền tảng digital. Đây là nơi nghệ thuật giao thoa với công nghệ và kỹ thuật, nơi trí tưởng tượng có thể được hiện thực hóa thành phim, game, nhân vật, bối cảnh, hiệu ứng, trải nghiệm và những sản phẩm giải trí số có sức ảnh hưởng.
Với các bạn 2K8 đang đứng trước lựa chọn ngành học, điều quan trọng không phải là chạy theo ngành “hot”, mà là hiểu mình muốn tạo ra sản phẩm gì, mình có sẵn sàng học nền tảng không, có kiên trì sửa sai không, có chủ động tự học không và có đủ yêu thích để đi đường dài không.
AI có thể thay đổi công cụ, nhưng không thay thế được nền tảng, tư duy hình ảnh, khả năng quan sát cuộc sống và năng lực kể chuyện của con người. Công nghiệp văn hóa có thể mở ra nhiều cơ hội hơn, nhưng cơ hội đó chỉ dành cho những người chuẩn bị đủ tốt.
Nếu bạn yêu phim, game, hoạt hình, hình ảnh số và muốn biến đam mê đó thành nghề nghiệp, VFX, 3D Animation và Game Art là những lựa chọn đáng để tìm hiểu nghiêm túc.
