Làm sao tái hiện khí tài Mỹ “đúng thời điểm lịch sử”?

Mục lục

Anh Võ Huy Giáp

Cảm ơn Ngọc Anh. Em muốn hỏi cả team: ngoài việc quân đội hỗ trợ trang phục và khí tài phía ta, trong phim còn có hình ảnh lực lượng Mỹ – hạm đội trên biển, máy bay F-4, v.v. Vì đây là phim lịch sử, độ chính xác rất quan trọng. Vậy với những khí tài phía Mỹ, anh em đã làm thế nào để bảo đảm từng chi tiết đúng với bối cảnh thời điểm đó?

Anh Nguyễn Dũng Minh

Câu chuyện này do tôi phụ trách vì liên quan trực tiếp đến nghiên cứu. Với phim chiến tranh, vũ khí, khí tài là thứ không thể làm “ước chừng”. Ngay cả một chi tiết tưởng nhỏ như xe phun lửa cũng phải xác định rõ nền tảng cải biên: bản trong phim có thể dựa trên M48 hoặc M113; mỗi loại kết cấu, tỉ lệ, vị trí vòi phun, thùng nhiên liệu đều khác, kéo theo đường đi ống, điểm treo và cách vận hành khác. Nếu nhầm, người xem rành kỹ thuật sẽ nhận ra ngay.

Đến cảnh Hạm đội 7 ngoài biển và biên đội máy bay F-4, yêu cầu còn khắt khe hơn. Máy bay F-4 thuộc Hạm đội 7 ở giai đoạn đó mang màu bạc, đánh dấu khác so với F-4 của các đơn vị khác; chúng tôi phải rà màu sơn chủ đạo, phù hiệu, mã hiệu, cách đánh số trên cánh, đuôi để dựng đúng diện mạo “hạm đội” chứ không phải bất kỳ phi đội nào. Tương tự, với tàu sân bay và tàu hộ tống, nhóm phải xác định kiểu tàu, bố trí boong, tháp đảo radar, vũ khí phù hợp với niên đại; không thể lấy mẫu “đại khái” rồi lắp vào.

Vì hai phân đoạn này là cảnh chúng tôi xin bổ sung, nhà sản xuất càng cần hồ sơ căn cứ để trả lời khi hệ thống duyệt hỏi “Cơ sở đâu?”. Chúng tôi chuẩn bị bộ tư liệu đối chiếu: ảnh thời kỳ, sơ đồ, thống kê chủng loại, các biến thể, đánh dấu; ghi rõ nguồn tham chiếu. Khi nền tảng đúng – khớp – kiểm chứng được, khâu mỹ thuật mới được “làm đẹp” mà không sợ sai.

Thật ra, đó cũng là điều thú vị của phim lịch sử: hầu như mọi chi tiết đều phải research đến nơi đến chốn. Trước hết là đừng sai, sau đó mới làm cho đẹp. Với khí tài Mỹ trong Mưa Đỏ, nguyên tắc ấy giúp chúng tôi giữ được độ tin cậy lịch sử, còn khán giả thì thấy một bức tranh thuyết phục chứ không phải mô hình “na ná”.

Nổ thế nào cho “điện ảnh” mà vẫn an toàn

Anh Võ Huy Giáp

Tiếp nối câu chuyện về khí tài, em muốn hỏi về an toàn và mức độ “thật” của các cảnh cháy nổ. Trong Mưa Đỏ có nhiều cảnh nguy hiểm: xe tăng phun lửa, lửa phụt áp sát chiến sĩ, vụ nổ lớn, các khối lửa bắn tung lên… Rõ ràng có những cảnh không thể quay thật ngoài hiện trường và phải dựng hoàn toàn bằng máy tính, nhưng cũng có những cảnh nổ thật với diễn viên ở rất gần. Em từng nghe ekip một phim chiến tranh khác chia sẻ rằng không phải cứ “cho nổ thật to” là xong. Phải tính xem loại nổ nào phù hợp với ngôn ngữ điện ảnh, mức độ lửa khói ra sao, bối cảnh đất đai thế nào, và cả yếu tố an toàn.

Trong Mưa Đỏ, đội ngũ của mình đã xử lý chuyện đó thế nào? Cụ thể: làm sao để một quả đạn, một luồng lửa, một vụ nổ lên hình vừa đủ tính điện ảnh, đủ sức nặng cảm xúc, giống như thật – nhưng vẫn an toàn cho diễn viên? Và đâu là ranh giới giữa những cảnh quay nổ thật tại hiện trường và những cảnh phải dựng hoàn toàn bằng kỹ xảo?

Anh Phạm Ngọc Anh

Mưa Đỏ là phim của Điện ảnh Quân đội Nhân dân, nên khâu cháy nổ – SFX thực được hỗ trợ rất mạnh; ekip còn mời một chuyên gia Thái Lan phụ trách nổ trường quay. Nguyên tắc ở set khá rõ: có diễn viên thì ưu tiên nổ thật nhưng đặt xa, kiểm soát chặt, chỉ khi rủi ro quá gần mới chuyển sang VFX ghép nổ. Chính đạo diễn nhiều lần nhắc “đã làm thì cho nổ to”, nhưng bài toán của chúng tôi là cân bằng giữa an toàn tính vật lý và cảm xúc điện ảnh.

Những cảnh có diễn xuất tiền cảnh được tính từng bước. Chẳng hạn cảnh đêm khi phe địch dựng cờ: ba nhân vật (trong đó Cường và Quang) trúng sóng nổ và bị hất văng. Ở trường quay, điểm nổ đặt xa, điều phối bằng đệm gió, dây kéo – đẩy để bảo đảm an toàn; phần cường hóa cảm giác gần được chúng tôi bổ sung bằng debris, mảnh văng, bụi xé gió trong comp, cho người xem cảm giác vụ nổ rất sát thân mà vẫn kiểm soát rủi ro.

Với đại cảnh, quan điểm của đạo diễn là “đã mất công dựng, nổ cho đã”. Phần simulate của đội VFX vẫn bám vật lý nền: loại bom, độ ẩm – cấu trúc đất, môi trường gió, tỉ lệ ngọn lửa, cột khói. Sau vòng mô phỏng đúng tính chất, chúng tôi thường đẩy biên độ theo yêu cầu điện ảnh: đỉnh sóng áp suất cao hơn, đuôi khói dài hơn, lớp bụi tầng thấp dày hơn để khung hình bùng lực mà không “giả”. Đây là chỗ VFX phục vụ ngôn ngữ kể chuyện: khán giả phải cảm được tầm vóc trận địa, không chỉ thấy một hiệu ứng.

Các hiệu ứng lửa phun cũng được nghiên cứu như vậy. Chất cháy tương đương napalm có độ sệt, độ nặng, độ bám khác nhau; chúng tôi thử các profile mô phỏng để ra độ vồng, dòng chảy, vệt đọng phù hợp góc máy và nhịp cắt. Ánh sáng từ lửa được ghi HDRI/ghi nhận photometric trên set rồi chiếu ngược vào CG để ánh lửa “ăn” lên người và vật thể; nhờ thế, ngay cả khi phần lửa được ghép số, phản xạ, màu da, kim loại vẫn khớp cảnh quay.

Tóm lại, SFX (Special Effects) thực tế lo năng lượng gốc và an toàn trường quay; VFX kỹ thuật số lo độ tin cậy vật lý và độ “đã” điện ảnh. Khi hai mảng khóa chặt nhau, đặt nổ đúng chỗ, mô phỏng đúng bản chất, đẩy vừa liều lượng, khung hình sẽ vừa thật, vừa giàu cảm xúc, còn diễn viên thì an toàn tuyệt đối.

Lời khuyên cho bạn trẻ muốn vào nghề VFX

Anh Võ Huy Giáp

Rồi cảm ơn các anh rất là nhiều. Bây giờ em muốn hỏi các anh thêm là các anh có thể cho mọi người ở đây đặc biệt là các bạn sinh viên trẻ, là nếu như mà muốn bắt đầu vào trong lĩnh vực VFX này thì cái lời khuyên của các anh dành cho các bạn là gì?

Anh Đinh Việt Phương

Nghề VFX vất vả hơn nhiều người nghĩ. Khi làm Mưa Đỏ, chúng tôi xác định một tinh thần rất rõ, tinh thần chiến sĩ ở Thành cổ: làm hết mình, làm đến phút chót để hoàn thành nhiệm vụ. May mắn là vẫn về đích. Với các bạn sinh viên muốn vào nghề, tôi chỉ xin nhấn mấy điều.

Trước hết là đam mê. Không có nó, bạn sẽ không đủ sức bền đi qua những tháng ngày lặp lại, sửa tới sửa lui, render cả đêm. Kế đến, đầu tư nền tảng mỹ thuật thật chắc: con mắt phải biết “thế nào là đẹp” và vì sao nó đẹp. Học ngôn ngữ hình ảnh: màu cạnh màu nói gì với nhau, trọng lượng thị giác rơi vào đâu, hình – khối – sáng tối dẫn mắt thế nào, chuyển động tạo cảm xúc ra sao. Những thứ ấy chỉ có bằng quan sát và luyện tập chăm chỉ.

Sau nền tảng là công cụ: phần mềm, pipeline, công nghệ mới (AI, mô phỏng, mô hình hoá tiên tiến…). Biết dùng, nhưng đừng để công cụ kéo bạn đi; hãy kết hợp khéo giữa truyền thống và hiện đại để giải bài toán đúng, nhanh, đẹp.

Cũng nên thẳng thắn: đây không phải con đường làm bạn giàu nhanh. Nghề này thường cho bạn một cuộc sống đủ, nhưng trả lại một tâm hồn phong phú. Khi luyện mắt mỗi ngày, bạn sẽ thấy mưa cũng đẹp một kiểu, nắng cũng đẹp một kiểu; thấy vẻ đẹp ở người trẻ, ở người lớn tuổi, ở những chi tiết rất nhỏ của đời sống. Sự phong phú ấy chính là “lợi tức” của nghề.

Cuối cùng là bản lĩnh. Tôi hay nhắc đội mình: quan trọng không phải cách ta thành công, mà là cách ta vượt qua thất bại. Đời làm nghề sẽ nhiều lần vấp hơn là ăn mừng; mỗi lần đứng dậy, bạn dày dặn thêm một lớp kỹ năng và một lớp người. Giữ đam mê làm nội lực, nhìn mọi thứ với tâm thế vô thường, chăm học, chăm làm, chăm sống. Khi đó, VFX không còn là phần mềm và nút bấm, mà là cách bạn kể chuyện bằng hình ảnh một cách tử tế.

Anh Nguyễn Dũng Minh

Trước hết, hãy nhìn thẳng: nghề VFX vất vả và không phải con đường làm giàu nhanh. Bạn sẽ phải làm đêm, sửa tới sửa lui, và có lúc nản. Nhưng nếu thật sự yêu thích, bạn sẽ tìm thấy niềm hạnh phúc rất riêng, cảm giác được làm đúng điều mình mê. Khi đó, bạn có thể dồn 150–200% sức lực để “chiến đấu” cho lựa chọn của mình.

Điều quan trọng là xác định rõ mục tiêu: bạn muốn đi theo mũi nào: tracking, comp, FX, lighting, environment, hay editorial? Chọn một hướng, đi đến cùng, mỗi ngày nhích thêm một bước. Hôm nay phải khác hôm qua, ngày mai khác hôm nay, đó là nhịp tiến bộ của nghề.

Tóm lại: chọn một đích, giữ đam mê, kiên trì rèn luyện. Vất vả là chắc, nhưng hành trình ấy rất hay và đáng sống khi bạn nhìn lại những khung hình mình góp phần tạo ra.

Anh Phạm Ngọc Anh

Nếu bạn muốn đi đường dài với VFX, hãy xem mỗi khó khăn là một bài kiểm tra. Mỗi shot trục trặc, mỗi yêu cầu gắt là lúc bạn biết mình còn thiếu kỹ năng gì và cần hoàn thiện thêm ở đâu. Đừng né thử thách, hãy dùng nó để đo sức bền, kỷ luật và khả năng học nhanh của bạn.

Cụ thể hơn: sau mỗi cảnh, tự hỏi “mình còn yếu ở khâu nào: tracking, comp, lighting, FX, quản lý phiên bản, giao tiếp?” rồi bổ sung ngay. Làm đều đặn như vậy, bạn sẽ luôn sẵn sàng cho thử thách kế tiếp. Nghề này không dễ, nhưng nếu coi thử thách là thước đo tiến bộ của chính mình, bạn sẽ đi xa và bình tĩnh hơn trước mọi deadline.

Thành công phòng vé mang lại động lực gì cho đội?

Anh Võ Huy Giáp

Thành công vang dội tới thời điểm hiện tại (Doanh số vượt mốc 700 tỷ đồng) đã mang lại động lực gì cho toàn bộ tất cả các anh em ekip đã tham gia vào trong cái phần hậu kỳ?

Anh Đinh Việt Phương

Với chúng tôi, niềm vui đầu tiên rất giản dị: đã làm được một bộ phim tử tế. Lúc bắt tay vào Mưa Đỏ, không ai dám nghĩ tới những kỷ lục; mục tiêu chỉ là làm tốt nhất trong khả năng. Khi phim vượt mốc 700 tỷ và trở thành hiện tượng phòng vé, cảm xúc lớn nhất là thấy cái nhìn của khán giả thay đổi với phim chiến tranh, phim chính luận, phim lịch sử. Hơn hai mươi năm miệt mài với mảng đề tài này, chúng tôi luôn mong có ngày điện ảnh Việt kể được những chương sử xứng tầm. Lịch sử nước mình vốn quá đẹp, đầy chiến công và chất liệu điện ảnh phong phú.

Thành công của Mưa Đỏ cũng giống một tín hiệu thị trường: nhà đầu tư tự tin hơn khi rót vốn cho dòng phim lịch sử, chiến tranh; các bạn trẻ muốn thử sức ở VFX, hậu kỳ, thiết kế bối cảnh cũng yên tâm hơn vì cơ hội việc làm và đường phát triển nghề nghiệp sẽ rõ ràng hơn. Khi thị trường tốt lên, chuỗi giá trị làm phim, từ tiền kỳ, quay phim, đến hậu kỳ đều được hưởng lợi. Và như thế, không chỉ ê-kíp Mưa Đỏ hoan hỉ; cả cộng đồng làm nghề cũng có thêm lý do để dấn thân và nâng chuẩn cho những dự án kế tiếp.

Sau buổi VFX Breakdown, chúng tôi thấy gì?

Anh Võ Huy Giáp

Cảm ơn các anh vì những chia sẻ rất chân thành. Nói thật, hồi đi học em thường phải thuộc lòng những con số lịch sử mà khó hình dung được sự tàn khốc của chiến trường, dù gia đình tôi là gia đình cách mạng, nghe kể rất nhiều. Chỉ đến khi cùng vợ ra rạp xem Mưa Đỏ, hai vợ chồng nắm tay nhau khóc từ đầu đến cuối, tôi mới “nhìn thấy” lịch sử bằng xương bằng thịt. Tôi đặc biệt ám ảnh cảnh mưa lớn, chiến sĩ không còn chỗ nằm, phải ngủ ngồi và móc sợi dây đỡ cằm, một chi tiết tưởng chừng chỉ có trong lời kể ông bà. Nhờ hình ảnh điện ảnh và diễn xuất, cộng với công sức của ê-kíp VFX, lịch sử trở nên gần, thật và chạm cảm xúc. Tôi tin học lịch sử qua những bộ phim như vậy sẽ khiến người trẻ tò mò, muốn tìm hiểu sâu hơn.

Từ cảm nhận đó, xin được hỏi các anh: sự kiện VFX Breakdown hôm nay mang lại cho các anh ý nghĩa và cảm xúc gì? Không chỉ ở khía cạnh nghề nghiệp, mà cả ở cảm giác được lắng nghe và được hiểu đúng vai trò của VFX trong kể chuyện lịch sử. Xin mời anh Dũng Minh chia sẻ trước.

Anh Nguyễn Dũng Minh

Hôm nay tôi thấy vui vì được nói chuyện trực tiếp với các bạn. Làm VFX, chúng tôi quen ở hậu kỳ, nơi ánh đèn sân khấu không chiếu tới. Trên thảm đỏ và lễ ra mắt, đa phần spotlight thuộc về diễn viên, đạo diễn, quay phim, sản xuất. Còn chúng tôi, nhiều khi ở trong bóng tối: khán giả xem thấy khung hình trọn vẹn, nhưng không biết mặt, không biết tên những người âm thầm ghép từng lớp bụi, tia lửa, bối cảnh. Thú thật, có lúc tủi thân. Vì thế, một buổi VFX Breakdown như hôm nay cho tôi cơ hội kể lại công việc, nhịp chạy deadline, những cú “chiến đấu” trong phòng máy, điều bình thường các bạn khó thấy.

Tôi cũng muốn các bạn biết: thành công của Mưa Đỏ không chỉ là con số phòng vé. Nó chứng minh rằng phim lịch sử chiến tranh, nếu đầu tư nghiêm túc và làm tử tế, sẽ chạm tới trái tim, từ trẻ em, người trẻ cho tới người lớn tuổi. Tín hiệu ấy khiến nhà đầu tư tự tin hơn, và đồng nghĩa cơ hội nghề nghiệp cho người làm VFX cũng rộng ra: thêm dự án, thêm đường phát triển, thêm động lực để nâng chuẩn kỹ thuật.

Một mong ước riêng tôi muốn nói thẳng với bạn: điện ảnh Việt nên có hạng mục giải thưởng cho VFX (Kỹ xảo / Hiệu quả đặc biệt). Không chỉ chúng tôi nghĩ vậy; nhiều đàn anh ở các bộ phận khác cũng từng bày tỏ mong muốn này: có những bộ phim, nếu thiếu VFX, hiệu quả giảm đi rất nhiều. Chính đạo diễn, nhà sản xuất của Mưa Đỏ cũng nói “cảm ơn các em, không có VFX thì phim khó về đích thế này”. Dẫu vậy, người làm VFX vẫn dễ bị khuất sau màn ảnh. Hy vọng những buổi như hôm nay giúp bạn hiểu thêm về công việc này và ghi nhận đúng phần đóng góp của chúng tôi, những người làm hậu kỳ, VFX.

Cuối cùng, nếu hôm nay VFX khiến bạn thấy hứng thú, rất có thể ngày mai chúng ta là đồng nghiệp. Tôi mong gặp bạn trong những dự án kế tiếp, nơi chúng ta tiếp tục kể lịch sử bằng hình ảnh: chính xác, chỉn chu, và lay động.

Anh Phạm Ngọc Anh

Thành công của Mưa Đỏ đã đưa công việc của tôi, kỹ xảo hình ảnh, đến gần công chúng hơn. Nhờ thế mới có một buổi gặp gỡ trực tiếp như hôm nay, để tôi được trò chuyện, lắng nghe và thấy rõ sức lan tỏa của bộ phim lớn đến mức nào.

Với tôi, ý nghĩa lớn nhất là nhận ra đam mê đã được cụ thể hóa: những đêm dựng shot, những lần thử sai, những lần chỉnh lửa, khói, debris… rốt cuộc đều góp vào một câu chuyện vượt lên giá trị cá nhân. Kỹ năng của mỗi người, dù cao đến đâu, chỉ thật sự có ý nghĩa khi phục vụ đúng tinh thần của câu chuyện và Mưa Đỏ cho tôi cảm giác thành quả được đền đáp xứng đáng theo cách đó.

Buổi hôm nay cũng nhắc tôi phải tự hoàn thiện liên tục: học thêm, luyện thêm, làm tốt từng nhiệm vụ nhỏ trong pipeline để khi cơ hội tới, những dự án lịch sử mới, những phim quy mô lớn, mình đã sẵn sàng. Tôi muốn nhắn gửi các bạn trẻ quan tâm VFX: hãy kiên trì trau dồi, làm tới nơi tới chốn ở từng khâu. Khi một tác phẩm thực sự có sức mạnh lan tỏa, bạn sẽ thấy phần đóng góp của mình hiện rõ trong một câu chuyện chung, đó là phần thưởng đẹp nhất của nghề.

Link Video Full Source: